سحرگاه شنبه، آمریکا حملات هوایی گسترده‌ای را به کاراکاس، پایتخت ونزوئلا انجام داد که به ربایش مادورو، رئیس جمهور این کشور و همسرش منتهی شد. طی ماه‌های گذشته انتظارات بیشتر حول دو سناریو بود که در یکی دولت ونزوئلا با ترکیبی از حملات هوایی و عملیات مخفی سیا سرنگون می‌شد و در سناریوی دیگر، آمریکا با مادورو به توافقی بر سر خروج از قدرت و بازگشت اپوزیسیون می‌رسید. اما اکنون وضعیت مبهمی خلق شده است. مادورو از قدرت حذف شد اما تحولی در حکومت ونزوئلا رخ نداد. در این وضعیت می‌توان چندین سناریوها را برای آینده سیاسی ونزوئلا در نظر گرفت.

سناریوی نخست: مصالحه رودریگز با غرب

پس از ربایش مادورو و خلأ در جایگاه ریاست‌جمهوری، مطابق اصل ۲۳۳ قانون اساسی معاون او، دِلسی رودریگز به عنوان رئیس‌ جمهور موقت اختیارات دولت را به دست گرفت. اگرچه او در ظاهر هیچ‌وقت موضعی در حمایت از روابط با غرب نداشته است، اما برخی شواهد رویکرد او را مبهم می‌کند. او در نخستین واکنش به تهاجم آمریکا، ضمن درخواست آزاد کردن مادورو، اعلام کرد که خواهان «روابط محترمانه» با آمریکا است. ترامپ نیز دیروز اعلام کرد که دولت او با رودریگز در ارتباط است و او انتخاب دیگری جز پذیرش خواسته‌های آمریکا ندارد.

از این مهم‌تر، گزارش اکتبر ۲۰۲۵ روزنامه میامی‌هرالد است که ادعا کرد رودریگز بی‌سروصدا ابتکارهایی را پیش برده است که تا خود را جایگزینی «قابل‌قبول‌تر» برای مادورو به واشنگتن معرفی کند. حتی در سال ۲۰۱۹ گزارش‌های مشکوکی دال بر دیدار اریک پرینس، بنیان‌گذار شرکت نظامی خصوصی بلک‌واتر و از حامیان ترامپ که پیشنهاد حمایت نظامی از اپوزیسیون ونزوئلا را داده بود با رودریگز منتشر شد.

اختیارات رودریگز اندک نیست. براساس اصل ۲۳۴، معاون رئیس جمهور به مدت ۹۰ روز (و ۹۰ روز اضافی با تأیید مجلس) دولت را اداره می‌کند و اگر اکثریت مجلس–که برادرش خورخه ریاست آن را برعهده دارد- به این نتیجه برسد که غیبت رئیس جمهور دائمی است؛ دستور برگزاری انتخابات صادر می‌شود. او در این سه ماه می‌تواند پایه‌های قدرت خود را مستحکم کند و پس از آن به سمت نوعی مصالحه با ترامپ حرکت کند؛ مصالحه‌ای که مورد پذیرش سایر نیروهای وفادار به مادورو است، همچون توافق نفتی. البته با توجه به احساسات ضدآمریکایی کنونی نمی‌توان در کوتاه‌مدت انتظار چنین مصالحه‌ای را داشت.

سناریوی دوم: کودتای نظامی

اگر دولت جدید ونزوئلا بخواهد سیاست خارجی خود را کاملاً مایل به غرب کند، در این صورت کودتای نظامی وفاداران به مادورو یک احتمال جدی است. نباید فراموش کرد که چاویست‌ها همچنان در ساختار سیاسی قدرت دارند. در حال حاضر، دیوزدادو کابیو، وزیر کشور که در مواضع ضد آمریکایی از مادورو نیز تندتر است با گروه‌های شبه‌نظامی کولکتیوو ارتباط دارد که به او قدرت زیادی می‌دهد. او در سال ۲۰۰۲ نیز به چاوز برای بازگشت به قدرت کمک کرده بود. افزون بر این، ولادیمیر پادرینو، وزیر دفاع نیز مواضع مشابه کابیو را دارد. این احتمال جدی است که نظامیان در صورت مشاهده چرخش به غرب، قدرت را قبضه کنند یا حداقل به رودریگز برای تداوم سیاست‌های مادورو فشار آورند.

سناریوی سوم: تداوم وضع موجود و تنش با آمریکا

تمامی صحبت‌ها پیرامون تمایل رودیگز به غرب تنها حدس و گمان هستند. پیش از مادورو نشانه‌های اندکی دال بر شکاف در دولت کنونی دیده می‌شد و اکنون نیز همگی مواضع تقریباً یکسانی دارند، چه اینکه رودریگز نیز جزو افراد بسیار نزدیک به مادورو محسوب می‌شد. در این صورت، باید بقای دولت کنونی را انتظار داشت که به معنای تداوم تنش نظامی با آمریکا و چه بسا حملات هوایی مجدد این کشور است.

آیا اپوزیسیون ونزوئلا بازخواهد گشت؟

به‌قدرت‌رسیدن رهبران اپوزیسیون منوط به حمایت نظامی آمریکا در کنار فروپاشی ساختار سیاسی-نظامی کنونی در کاراکاس است، حال آنکه نشانه‌ای دال بر وجود شرط دوم دیده نمی‌شود. همچنین ترامپ در کنفرانس خبری دیروز ماریا ماچادو، رهبر اپوزیسیون را فردی خواهند که در کشورش مورد احترام نیست. این دو مورد در کنار اجتناب آمریکا از یک جنگ گسترده، شانس اندکی را برای اپوزیسیون باقی می‌گذارد.

با توجه به این نکات، احتمال پایینی وجود دارد که دولتی غرب‌گرا در ونزوئلا تشکیل شود. هرچند این احتمال می‌رود که دولت رودریگز بتواند به توافقاتی با دولت آمریکا در حوزه‌هایی مشخص، همچون منابع نفتی ونزوئلا برسد. در سخنان مقامات آمریکا نیز تأکید فراوانی بر کنترل نفت این کشور می‌شود. در این صورت، ترامپ آن را در کنار ربایش مادورو تبدیل به دستاورد برجسته‌ای در سیاست خارجی خود می‌کند. اما در سناریوهای دیگر که احتمال وقوع‌شان بالا است وضعیت زمان مادورو تداوم می‌یابد.