ارتش اسرائیل در اقدامی مشابه مدل «الحاق تدریجی زمین به بهانه‌های امنیتی» که در نوار غزه به کار گرفته شد، از ایجاد یک «خط زرد» جدا کننده در جنوب لبنان خبر داد.

این رویکرد، بازتاب‌دهنده یک نگرش امنیتی گسترده‌تر بر اساس اظهارات نتانیاهو درباره ایجاد یک منطقه امنیتی است که از جنوب لبنان تا حوضه رود یرموک در سوریه امتداد می‌یابد. هدف او پیوند زدن مناطق مرزی در قالب یک نوار حائل متصل است.

مفهوم «خط زرد» و دلیل نامگذاری آن

اسرائیل این اصطلاح را برای واقعیت جمعیتی نوپدیدی به کار می‌برد که در داخل اراضی نوار غزه و لبنان ایجاد کرده است. تل‌آویو از طریق آن سعی دارد با ایجاد منطقه‌ای تحت کنترل نظامی یا آتش، واقعیتی میدانی دائمی را تثبیت کند.

در مورد دلیل انتخاب این رنگ، هیچ اظهارنظر رسمی برای روشن کردن مفهوم نمادین آن منتشر نشده است. با این حال، بارزترین نشانه‌های میدانی، بلوک‌های سیمانی بزرگ زردرنگی هستند که ارتش اسرائیل برای ترسیم حدود استقرار خود در نوار غزه قرار داده است.

این «خط زرد» به مجموعه خطوط رنگی در تاریخ اراضی اشغالی می‌پیوندد که برجسته‌ترین آنها عبارتند از:

خط سبز: خط آتش‌بسی که در سال ۱۹۴۹ به دست آمد.
خط بنفش: خط آتش‌بسی که پس از جنگ ۱۹۶۷ با سوریه در جبهه جولان ترسیم شد.
خط آبی: خط عقب‌نشینی اسرائیل از جنوب لبنان در سال ۲۰۰۰ که توسط سازمان ملل تأیید شده است.

فلسفه خط زرد در دکترین اسرائیلی

خط زرد در دکترین اسرائیلی نه تنها یک اقدام تاکتیکی، بلکه به عنوان ابزاری برای بازتعریف موقت مرزها و پیوند آن با شرایط سیاسی و نظامی درک می‌شود، همانطور که در غزه رخ داد، جایی که تداوم خط به شرط خلع سلاح جنبش حماس گره خورده بود.

مرزهای خط زرد در غزه و لبنان

شواهد نشان می‌دهد که این پروژه در لبنان حدود ۵۵ شهر و روستا را هدف قرار داده است، که به معنای تحت سلطه نظامی اسرائیل قرار گرفتن آنها در نواری به عمق بین ۴ تا ۱۰ کیلومتر در طول مرز است. این رویکرد در داخل اسرائیل به «خط موشک‌های ضد زره» معروف است؛ یک محدوده امنیتی که تل‌آویو به دنبال تثبیت آن در عمقی تا حدود ۱۰ کیلومتر در داخل خاک لبنان است.

در غزه، «خط زرد» به ارتش اسرائیل این امکان را داد که آوارگی اجباری ساکنان را به سمت مناطق خاصی هدایت کند و بر ۵۲ تا ۶۰ درصد از مساحت نوار غزه مسلط شود. این خط در طول نوار غزه و به عمقی بین ۲ تا ۷ کیلومتر امتداد دارد و آن منطقه را به مناطق خطرناکی تحت کنترل ارتش اسرائیل تبدیل کرده است. علی‌رغم اینکه این خط در اصل فرضی بود، ارتش اسرائیل بلوک‌های سیمانی زرد بزرگ را به کمربندی واضح تبدیل نموده که نمایانگر محدوده استقرار نیروهایش در مرحله اول توافق است.

آیا تفاوتی بین خط زرد در لبنان و غزه وجود دارد؟

تفاوت اصلی بین دو خط در این است که خط زرد در غزه در چارچوب یک توافق مرحله‌ای به دست آمد، در حالی که در لبنان به عنوان یک تصمیم یکجانبه اسرائیلی مطرح می‌شود. این موضوع آن را در معرض رویارویی سیاسی و احتمالاً نظامی قرار می‌دهد، به ویژه با توجه به تفاوت در جغرافیا و بستر.

خط زرد و طرح‌های توسعه‌طلبانه اسرائیل

اظهارات متعددی از وزرای اسرائیلی و فرماندهان ارتش اسرائیل نقل شده که تأکید می‌کند تل‌آویو به «خط زرد» به عنوان مرزهای واقعی اسرائیل می‌نگرد. این موضوع به صراحت از قول ایال زامیر، رئیس ستاد ارتش، بیان شد. زامیر در دسامبر گذشته در جریان بازدید میدانی از نوار غزه گفت که خط زرد نشان‌دهنده «مرزهای جدید» اسرائیل و نوار غزه است.

در همین زمینه، روزنامه اسرائیلی هاآرتص اشاره کرد که تل‌آویو از درگیری جهان با جنگ بر علیه ایران سوءاستفاده کرده و اجرای طرح‌های توسعه‌طلبانه در کرانه باختری اشغالی را به شیوه‌ای بی‌سابقه از زمان جنگ شش‌روزه در سال ۱۹۶۷ آغاز کرده است.

همه اینها با اعلام نتانیاهو در ۱۳ آگوست ۲۰۲۵ مبنی بر حمایت او از چشم‌انداز «اسرائیل بزرگ» هماهنگ است. این یک پروژه توراتی است که از میراث تلمودی برای توجیه سیاست توسعه‌طلبانه اسرائیل استفاده می‌کند، به ویژه اینکه او سال‌ها پیش وعده راهبری «اسرائیل» به آنچه «قرن صدم» آن نامید را داده بود و در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۳ مجمع عمومی سازمان ملل را با ارائه «نقشه اسرائیل شامل غزه و کرانه باختری» غافلگیر کرد.

در میان ادعاهای امنیتی و جاه‌طلبی‌های تاریخی، «خط زرد» به عنوان حلقه اتصالی فنی برای تثبیت توسعه‌طلبی ظهور می‌کند؛ این خط به اندیشه شهرک‌نشینی پوشش نظامی می‌دهد و «مرزهای موقت» را به سنگ بنایی در پروژه الحاق تدریجی زمین تبدیل می‌کند که با بهانه امنیت آغاز می‌شود و با تحمیل حاکمیت، اشغالگری به صورت امری واقعی پایان می‌یابد.