هرچند ایالات متحده و ایران احتمالاً هر توافقی را به نفع خود جلوه خواهند داد، اما این پیمان اولیه پایان مذاکرات نخواهد بود. انتظار می‌رود این توافق که یک تفاهم‌نامه است، آتش‌بس را حداقل برای شصت روز تمدید کند و تنگه هرمز را باز نماید؛ آبراهی که تقریباً یک‌پنجم تأمین نفت و گاز طبیعی جهان از آن عبور می‌کند. در همین حال، دو طرف به مذاکره بر سر پنج مسئله مهم، از جمله آینده برنامه هسته‌ای ایران، ادامه خواهند داد.

تنگه هرمز

ایالات متحده و ایران بیانیه‌های متناقضی درباره این آبراه صادر کرده‌اند. خبرگزاری مهر ایران گزارش داده که بازگشایی آن ظرف سی روز انجام خواهد شد. تهران مین‌ها را پاکسازی خواهد کرد و اجازه دریافت عوارض نخواهد داشت و واشنگتن نیز محاصره دریایی خود را برخواهد داشت. اما رسانه رسمی دولتی ایران اعلام کرد که پیش‌نویس توافق شامل واگذاری کنترل تنگه توسط ایران نیست. ایران در این متن هیچ تعهدی برای واگذاری مدیریت تنگه یا بازگرداندن شرایط پیش از تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل نمی‌پذیرد.
 
برنامه هسته‌ای ایران

پیش‌نویس تفاهم‌نامه شامل تعهد هر دو کشور برای ادامه مذاکره درباره تعلیق برنامه غنی‌سازی و حذف ذخایر است. با این وجود، ایران متعهد می‌شود که هرگز به دنبال سلاح هسته‌ای نباشد. طبق منابع خبری متعدد، توافق روی میز این است که ایران به توقف غنی‌سازی به مدت پانزده یا بیست سال و انحلال تأسیسات هسته‌ای‌اش متعهد شود، اما این موضوع به مذاکرات بعدی شصت‌روزه موکول شده است. ایران اعلام کرد که فقط در چارچوب اصول بنیادین جمهوری اسلامی بر سر مسئله هسته‌ای مذاکره خواهد کرد و حاضر به عقب‌نشینی از غنی‌سازی نیست.
 
محور مقاومت
 
طبق پیش‌نویس توافق خصومت‌ها از همه طرف‌ها متوقف شود و این شامل جبهه اسرائیل و حزب‌الله نیز می‌شود. ایران از توقف خصومت‌های اسرائیل در لبنان حمایت کرده که بخشی از تلاش ایران برای نجات حزب‌الله و جلوگیری از عادی‌سازی روابط لبنان با اسرائیل دانسته شده است. گنجاندن لبنان در این تفاهم بین ایران و ایالات متحده، همان‌طور که ایران مطالبه کرده، ایده‌آل نیست حتی اگر اجتناب‌ناپذیر باشد. برای دولت اسرائیل، توقف مبارزه با حزب‌الله کار دشواری است، به‌ویژه با انتخابات پیش‌رو و در حالی که واشنگتن با تهران بر سر مسائل پیچیده مذاکره می‌کند. برای دولت لبنان که خود دچار شکاف است، این امر تأکید می‌کند که لبنان نمی‌تواند به‌طور کامل به تعهدات خلع سلاح عمل کند.
 
محدودیت‌های نظامی

محدودیت‌هایی که ایالات متحده می‌خواهد بر برنامه موشکی ایران اعمال کند، احتمالاً یکی از دشوارترین نقاط در مذاکرات است. ایران هرگونه تغییر در برنامه موشکی خود را خط قرمز غیرقابل عبور دانسته است. عراقچی پس از مذاکرات فوریه نوشت که برنامه کشورش هرگز قابل مذاکره نیست و آن را مسئله دفاعی خواند. پیشنهاد متقابل ایران، طبق رسانه‌های دولتی، صرفاً بر مسائل هسته‌ای، لغو تحریم‌ها و غرامت اقتصادی تمرکز دارد و هیچ اشاره‌ای به برنامه موشکی بالستیک خود نکرده است. اما اسرائیل از بیرون به‌شدت فشار آورده تا این مسئله را پیش ببرد و ایالات متحده نیز اصرار دارد که هر توافقی باید قابلیت‌های موشکی ایران را برای تضمین امنیت منطقه‌ای پوشش دهد.
 
غرامت و تحریم‌ها

جمهوری اسلامی خواستار پرداخت غرامت شده و مقامات ایرانی ادعا کرده‌اند که از بیست و هشتم فوریه تاکنون دویست و هفتاد میلیارد دلار خسارت مستقیم و غیرمستقیم جنگ متحمل شده‌اند. ایالات متحده چارچوب پرداخت غرامت را رد کرده، اما انتظار می‌رود توافق شامل مشوق‌های مالی برای ایران باشد؛ احتمالاً به شکل آزادسازی دارایی‌های مسدود و لغو تحریم‌ها.

زمان‌بندی آزادسازی و لغو تحریم‌ها ممکن است مورد اختلاف باشد. گزارش شده که ایران اصرار دارد بلافاصله پس از امضای توافق به حدود بیست و چهار میلیارد دلار دارایی مسدودشده توسط آمریکا و متحدانش دسترسی یابد، در حالی که مقامات واشنگتن معمولاً استدلال می‌کنند دارایی‌ها باید تا زمانی که تهران استانداردهای معینی را برآورده کند و توافق نهایی به‌طور قابل راستی‌آزمایی اجرا شود، مسدود بمانند.

 تفاهم‌نامه احتمالی صرفاً چارچوبی موقت برای مهار بحران و خرید زمان جهت مذاکرات جامع‌تر است. مهم‌ترین اختلافات—از جمله غنی‌سازی هسته‌ای، برنامه موشکی، آینده محور مقاومت، رفع تحریم‌ها و نحوه آزادسازی دارایی‌های ایران—هنوز حل نشده‌اند. موفقیت به توانایی دو طرف در عبور از این شکاف‌های عمیق طی دوره ۶۰ روزه بستگی دارد. در غیر این صورت، آتش‌بس می‌تواند شکننده باقی بماند و خطر بازگشت تنش‌های نظامی همچنان پابرجا خواهد بود.

منبع: شورای روابط خارجی