جهان تقریباً مطمئن است که رئیس‌جمهور دونالد ترامپ هر روز ممکن است به جنگ با ایران پایان دهد. اما خود ترامپ مدام تأکید می‌کند که برای این کار عجله‌ای ندارد. در تمام این مدت نیز بازار نفت به شکلی عجیب آرام باقی مانده است. این سه واقعیت در حقیقت به هم مرتبط‌اند. وقتی جنگ آغاز شد، کارشناسان هشدار دادند که اگر تنگه هرمز بیش از چند هفته بسته بماند، قیمت نفت به ۱۵۰ یا حتی ۲۰۰ دلار در هر بشکه خواهد رسید. اما با وجود گذشت سه ماه از بسته‌بودن تنگه قیمت هر بشکه نفت خام برنت حدود ۹۴ دلار باقی مانده؛ رقمی که فاصله زیادی با قیمت آن در اوایل مارس، کمی پس از شروع جنگ، ندارد.

عقب‌نشینی ترامپ در آستانه‌های انفجار قیمتی

طی سه ماه گذشته، بازار جهانی نفت ظاهراً بر این فرض عمل کرده که دیر یا زود تنگه هرمز باز خواهد شد و جریان نفت دوباره از سر گرفته می‌شود. این فرض نیز بر یک باور عمیق‌تر استوار است: اینکه ترامپ نهایتاً وقتی فشار اقتصادی بیش از حد بالا برود، عقب‌نشینی خواهد کرد. این همان نظریه معروف «TACO» درباره شیوه تصمیم‌گیری ترامپ است؛ مخفف جمله یعنی «ترامپ همیشه جا می‌زند». اما این منطق در عمل به شکلی خطرناک دوری و خودتقویت‌کننده شده است. قیمت‌ها پایین مانده‌اند چون سرمایه‌گذاران انتظار دارند ترامپ پیش از آنکه قیمت‌ها بیش از حد بالا برود جنگ را متوقف کند؛ اما دقیقاً به‌دلیل پایین‌ماندن قیمت‌ها، ترامپ فشار کمتری برای پایان‌دادن به جنگ احساس می‌کند. در واقع، به‌نظر می‌رسد رئیس‌جمهور فهمیده که تنها با اشاره‌های گاه‌به‌گاه به احتمال توافق صلح می‌تواند بازار نفت را آرام نگه دارد.

در حالت کلی، این باور که ترامپ در برابر فاجعه اقتصادی عقب‌نشینی می‌کند، بی‌اساس نیست. پس از آنکه ترامپ در آوریل ۲۰۲۵ تعرفه‌های موسوم به «روز آزادی» را اعلام کرد، بازار سهام ظرف چند روز هزاران میلیارد دلار ارزش خود را از دست داد. سپس، همزمان با اجرایی‌شدن تعرفه‌ها، سرمایه‌گذاران بازار اوراق قرضه شروع به فروش اوراق خزانه آمریکا کردند و نرخ بهره به‌شدت افزایش یافت. تنها ۱۳ ساعت پس از آغاز سیاست تجاری جدیدش، ترامپ عقب‌نشینی کرد و تعلیق ۹۰روزه تعرفه‌ها را اعلام نمود.

سپس در ۲۸ فوریه، آمریکا و اسرائیل به ایران حمله کردند. قیمت نفت برنت ظرف کمی بیش از یک هفته از حدود ۷۰ دلار به نزدیک ۱۲۰ دلار رسید. اما در ۹ مارس، ترامپ اعلام کرد که بحران «تقریباً کاملاً حل شده» و تنگه هرمز بازگشایی شده است؛ در حالی که در واقع چنین اتفاقی رخ نداده بود. پس از این اظهارات، قیمت نفت دوباره به زیر ۹۰ دلار سقوط کرد و به‌نظر می‌رسید نظریه TACO بار دیگر تأیید شده است.

اما این بار ترامپ واقعاً عقب‌نشینی نکرد. جنگ ادامه یافت. قیمت نفت دوباره آرام‌آرام بالا رفت و از ۱۱۰ دلار عبور کرد. در همین زمان، ترامپ اعلام کرد دولتش «گفت‌وگوهای بسیار خوب و سازنده‌ای» با ایران برای پایان جنگ داشته است. بار دیگر قیمت نفت سقوط کرد و به حدود ۹۵ دلار رسید. این الگو بارها تکرار شد: افزایش قیمت نفت، سپس وعده قریب‌الوقوع بودن توافق صلح، بعد سقوط قیمت‌ها، و در نهایت ادامه جنگ بدون هیچ توافقی.

تصور معامله‌گران از آینده تنش مثبت است

در نهایت مشخص شد نظریه TACO دو محدودیت اساسی دارد. نخست اینکه می‌تواند خودش را خنثی کند. معامله‌گران نفت تصور می‌کنند افزایش قیمت‌ها ترامپ را مجبور به پایان جنگ خواهد کرد؛ اما همین تصور باعث می‌شود قیمت نفت آن‌قدر بالا نرود که واقعاً چنین فشاری ایجاد شود. دوم اینکه این نظریه به‌آسانی قابل سوءاستفاده است. ترامپ احتمالاً فهمیده بازارها انتظار دارند او جا بزند. بنابراین، هر زمان قیمت‌ها بالا می‌رود، فقط کافی است وانمود کند که به‌زودی کوتاه خواهد آمد تا بازار آرام شود.

بازی ترامپ نمی‌تواند دائمی باشد

با این حال، تحلیلگران تأکید می‌کنند که این وضعیت نمی‌تواند برای همیشه ادامه پیدا کند. بازارها کم‌کم در حال فهمیدن الگو هستند. جانستون اشاره می‌کند که تأثیر اظهارات ترامپ درباره صلح بر قیمت نفت به‌مرور کاهش یافته، زیرا معامله‌گران به این بازی عادت کرده‌اند. مهم‌تر از آن، قانون عرضه و تقاضا نهایتاً خود را تحمیل خواهد کرد. کشورها به‌سرعت در حال مصرف ذخایر نفتی انباشته‌شده خود هستند و ممکن است طی یک ماه آینده این ذخایر رو به پایان برود. در آن زمان، نفت کافی برای پاسخ به تقاضا وجود نخواهد داشت.

منبع: نشریه آتلانتیک