تفاهم‌نامه ایران و آمریکا، اگرچه درگیری‌های گسترده در لبنان را متوقف کرد و حزب‌الله را از زیر فشار روانی ناشی از بمباران بی‌امان بیروت خارج ساخت اما به معنای پایان بحران در جبهه جنوب نبوده است. این تفاهم که مورد استقبال حزب‌الله نیز قرار گرفت، میدان را به‌سوی نبردهای موضعی و فرسایشی در مناطق مرزی تغییر داد.


پایان یک جنگ، آغاز فصلی نو

جنگ از پایتخت به جنوب منتقل شده و ماهیت آن نیز دگرگون شده است. اسرائیل اکنون بر تحکیم مواضع خود در منطقه اشغالی متمرکز است. بر اساس گزارش‌ها، این رژیم موفق به اشغال حدود ۶۰ روستا در جنوب لبنان شده و در برخی نقاط تا عمق ۱۱ کیلومتری پیشروی کرده است. این منطقه که به عنوان منطقه حائل یا کمربند امنیتی یا خط زرد جدید شناخته می‌شود، محور اصلی درگیری‌هاست.

راهبرد صهیونیست‌ها؛ سوریه‌سازی و کرانه‌باختری‌سازی جنوب


تحلیل‌گران بر این باورند که راهبرد اسرائیل در جنوب لبنان، فراتر از ایجاد یک منطقه حائل صرفاً نظامی است و شباهت زیادی به الگوهای اشغال‌گری در کرانه باختری و سوریه دارد. هدف نهایی، تضعیف حاکمیت دولت لبنان و تغییر دموگرافیک منطقه از طریق تخریب زیرساخت‌ها و روستاهای مرزی و جلوگیری از بازگشت ساکنین اصلی آن است. نخست‌وزیر اسرائیل به صراحت اعلام کرده که این مناطق حائل تغییر پارادایم در راهبرد امنیتی آن رژیم محسوب می‌شود و اجازه نخواهد داد که "ارتش محور مقاومت" در نزدیکی مرزهایش مستقر شوند.


در این میان، فشار سیاسی آمریکا با هدف خلع سلاح حزب‌الله، به عنوان ابزاری برای تکمیل این پروژه اشغال‌گری عمل می‌کند. توافق رم و بعد واشنگتن چارچوبی که میان لبنان و اسرائیل با میانجی‌گری آمریکا امضا شده، اگرچه به عنوان گامی برای خروج تدریجی نیروهای اسرائیلی و استقرار ارتش لبنان در مناطق آزمایشی طراحی شده، اما عملاً به رژیم اجازه می‌دهد تا زمانی که حزب‌الله خلع سلاح نشده، در جنوب بماند و آزادی عمل نظامی خود را حفظ کند. حزب‌الله این توافق را "باطل و پوچ" خوانده و آن را تسلیم در برابر خواست اسرائیل دانسته است.

تغییر تاکتیک حزب‌الله؛ جنگ انسان‌محور نیست

مهم‌ترین تحول در جبهه جنوب، تغییر راهبرد میدانی حزب‌الله است. این گروه اکنون به‌طور گسترده از روش‌های جنگی جدید استفاده می‌کند که محوریت آن با انسان نیست، بلکه مبتنی بر فناوری‌های نوین و هزینه‌پایین است. نکته کلیدی، استفاده گسترده و مؤثر حزب‌الله از پهپادهای هدایت‌شونده با فیبر نوری است. ویژگی منحصربه‌فرد این نوع پهپادهای ارزان قیمت (حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ دلار) غیرقابل نفوذ بودن آنها در برابر جنگ الکترونیک و سیستم‌های اخلالگر اسرائیل است. این تاکتیک الهام‌گرفته از جنگ اوکراین، به حزب‌الله اجازه داده تا با هزینه‌ای اندک، به تانک‌های مرکاوا، بولدوزرهای زرهی و تجمعات نظامیان صهیونیست ضربه بزند و تلفات و خسارات مادی قابل توجهی بر اسرائیل وارد کند.

میدان پس از آتش‌بس؛ جنگ فرسایشی و بن‌بست تاکتیکی

با وجود توافق و آتش‌بس، وضعیت میدانی در جنوب نشان‌دهنده یک جنگ فرسایشی تمام‌عیار است. ارتش اسرائیل همچنان در مناطق اشغالی مستقر است و به عملیات تخریب تأسیسات و تونل‌های حزب‌الله(قلعه شقیف) ادامه می‌دهد. گزارش‌ها حاکی از آن است که حزب‌الله در جریان نبردها بر سر تپه‌های راهبردی "علی الطاهر" در منطقه نبطیه، با وجود هزینه‌های سنگین، توانسته مانع از تصرف کامل آن توسط اسرائیل شود که نشانگر بازگشت به راهبرد جنگ مستقیم در نقاط کلیدی است.

تاکنون اسرائیل از خروج بیشتر از مناطق اشغالی خودداری کرده و اعلام داشته که تا زمان خلع سلاح حزب‌الله، عقب‌نشینی بیشتری انجام نخواهد داد. نهادهای تحلیلی نیز معتقدند که توانایی ارتش لبنان برای پر کردن خلأ و جلوگیری از بازگشت حزب‌الله به مناطق آزادشده، بسیار محدود است. ارتشی که هم نقطه ضعف جدی در دفاع از لبنان دارد هم نزدیک به ۶۰ درصد عناصر رده پایین آن شیعیان هستند. همین موضوع باعث تحریم برخی نیروهای امنیتی در ارتش توسط آمریکا شده و واشنگتن دل خوشی از رودلوف هیکل فرمانده آن هم ندارد.

جمع‌بندی

تفاهم ایران و آمریکا هرچند توانست از شدت درگیری‌ها بکاهد و حزب‌الله را از فشار هوایی سنگین نجات دهد، اما منجر به حل مناقشه در جنوب لبنان نشد. در شرایط کنونی، اسرائیل با اتکا به توافق ناقص و فشار سیاسی غرب، به‌دنبال تثبیت اشغال‌گری و تغییر جغرافیای منطقه با هدف سوریه‌سازی جنوب لبنان است. در مقابل، حزب‌الله با درک تجربه تلخ جنگ‌های پیشین، به‌طور جدی از الگوی جنگ انسان‌محور فاصله گرفته و با بهره‌گیری از پهپادهای ارزان‌قیمت و غیرقابل اختلال، راهبرد افزایش هزینه اشغال‌گری را در پیش گرفته است.