آمریکا در 2 اکتبر دو فروند F-16V Block 70 را براساس قرارداد 2019 به تایوان تحویل داد. زمان تحویل در فضای پس از دیدارهای ترامپ و شی، شاخص مهمی است که این رویداد را بیش‌ازپیش برجسته می‌کند. نکته کلیدی این است که تحویل دو جنگنده می‌تواند سیاست واشنگتن نسبت به تایوان را با توجه به زمینه تحولات جهانی و نیاز آمریکا به عقب‌نشینی تاکتیکی در مقابل چین تبیین کنند.

چه چیزی تحویل داده شد؟

این دو فروند اف16 تک‌سرنشین به شماره‌های 6727 و 6728، نخستین هواپیماهای تحویلی از مجموع 66 فروند (56 تک‌سرنشین و 10 دوسرنشین) جنگنده‌ای هستند که تایوان در سال 2019 طبق برنامه ققنوس صلح اوج‌گیرنده به ارزش 8 میلیارد دلار به آمریکا سفارش داد. تایوان ناوگانی متشکل از 137 فروند جنگنده F-16A/B بلاک 20 داشت که طی سال‌های 2017 تا 2024 و در چارچوب برنامه ققنوس برخاسته، به استاندارد F-16V ارتقا یافته‌اند.

تحویل این هواپیماها قرار بود از سال 2023 آغاز شود، بااین‌حال، برنامه ابتدا با مشکلات تأخیر در توسعه نرم‌افزار کنترل پرواز و سپس اختلالات زنجیره تأمین، مشکلات ظرفیت تولید و جابه‌جایی خط تولید در آمریکا مواجه شد. جنگنده‌ها همچنین در زمان تحویل فاقد سامانه جنگ الکترونیک AN/ALQ-254(V)1 Viper Shield بوده است.

ارتباط تحویل به نشست ماه مه

در نشست شی و ترامپ در پکن، چین توانسته است امتیازی را در رابطه با تایوان درباره یکی از بندهای بیانیه 1982 آمریکا تحت عنوان شش تضمین به دست آورد. شی با تمرکز بر فروش ‏تسلیحات، ترامپ را به نادیده‌گرفتن یکی از شش ‏تضمین سوق داده که طبق آن «ایالات‌متحده قبل از ‌‏تصمیم‌گیری در مورد فروش تسلیحات به تایوان، از قبل با چین ‏مشورت نخواهد کرد.» و نتیجه آن تعلیق بسته تسلیحاتی جدید به ارزش 14.4 میلیارد دلار بوده است.

سیگنال ارسال جنگنده

تحویل این دو جنگنده محصول تصمیم تسلیحاتی سال 2019 است، نه تصمیمی که ترامپ بعد از نشست با شی گرفته باشد. درعین‌حال زمان‌بندی آن معنادار است، زیرا تقریباً یک هفته بعد از دیدار ترامپ و شی وارد تایوان شدند. این تحویل در شرایطی صورت گرفته که نگرانی‌ها درباره تعهد دولت ترامپ به تسلیح تایوان افزایش یافته است.

بااین‌حال، گرچه آمریکا بین دو نشست سعی کرد فضا را تنش‌آلود نکند، اما در پسا نشست ادامه روند قبل را کلید زد تا بندهای دیگر 6 تضمین مانند بازه زمانی فروش را همچنان حفظ کند. آمریکا احتمالاً با توجه به کمبودهای موجود ناشی از درگیر بودن در تهاجم به ایران و تأمین برخی تسلیحات برای کشورهایی مانند اوکراین و تحریم/کنترل‌های صادراتی چین، عقب‌نشینی تاکتیکی کرده، اما پس از مدیریت بحران‌های موجود، وضعیت متحول خواهد شد.

نگاه واقع‌بینانه چین

چین ازاین‌گونه اقدامات راضی نیست و با راهبرد فرسایش فروش تسلیحات سعی دارد موضع خود را تقویت کند. پکن عبور از خطوط مرزی تایوان را در سال‌های اخیر به‌صورت محسوسی افزایش داده است. به‌عنوان‌مثال در سال 2025، رکورد 3764 مورد ورود هوایی به منطقه شناسایی پدافند هوایی دوفاکتوی تایوان را به ثبت رسانده است که نسبت به 2024، 22.4 درصد افزایش‌یافته است. همچنین بین 2020 تا دسامبر 2025، میانگین روزانه ورود شناورهای گارد ساحلی چین به آب‌های نزدیک تایوان بیش از 500 درصد افزایش‌یافته و ورودهای روزانه به حلقه دوم امنیت دریایی تایوان نیز بیش از چهار برابر شده است.

چین همچنین با اعمال کنترل صادراتی بر عناصر نادر سنگین و آهنرباهای دائمی، یک اهرم مهم بر زنجیره تأمین صنایع پیشرفته و دفاعی غرب ایجاد کرده است که در تولید جنگنده، موشک، رادار، پهپاد و سایر سامانه‌های تسلیحاتی کاربرد دارد.

علاوه بر این، نتیجه مذاکرات به چین فرصت تنفس و کاهش موقت فشار را داده است. چین در حال تولید و تهیه سامانه‌های تسلیحاتی با سرعتی حدود 5 تا 6 برابر آمریکا است و صنعت دفاعی چین در وضعیت نزدیک به جنگ قرار دارد. همچنین ظرفیت کشتی‌سازی چین حدود 230 برابر آمریکا برآورد شده است.

چشم‌انداز

تحویل جنگنده‌ها، نشانه تداوم تعهدات قبلی آمریکا به تایوان در شرایطی است که فروش‌های جدید به بخشی از چانه‌زنی آمریکا و چین تبدیل‌شده‌اند. این دو جنگنده محصول قرارداد 8 میلیارد دلاری 2019 هستند و تأخیرشان عمدتاً ریشه فنی، تولیدی و زنجیره تأمین داشته است. بااین‌حال، هم‌زمانی آن با تعلیق بسته جدید 14.4 میلیارد دلاری، نشان می‌دهد واشنگتن فعلاً میان حفظ توان بازدارندگی تایوان و مدیریت رابطه با پکن در حال ایجاد توازن است. در مقابل، پکن با افزایش فشار نظامی-خاکستری و استفاده از اهرم‌های اقتصادی و زنجیره تأمین، می‌کوشد هزینه و سرعت تقویت نظامی تایوان را محدود کند.