با ادامه روند مذاکرات صلح در اوکراین و تداوم بحران جنگ، اتحادیه اروپا که به دلیل مخالفت‌های آمریکا نمی‌تواند اوکراین را به عضویت ناتو درآورد، به دنبال راه‌حلی برای کمک به بازسازی اقتصادی و امنیتی این کشور از طریق پیوستن آن به اتحادیه اروپا است. با این حال، به دلایل فنی و سیاسی متعدد، پیوستن کامل اوکراین به اتحادیه اروپا حداقل تا پنج سال آینده بعید به نظر می‌رسد. در این راستا، طرح «عضویت تدریجی» به‌عنوان راه‌حلی برای ادغام تدریجی اوکراین در اتحادیه اروپا ارائه شده است.

روند عضویت «تدریجی»

طرح عضویت تدریجی، که به‌هیچ‌وجه به‌عنوان یک میان‌بر برای دسترسی فوری به اتحادیه اروپا مطرح نمی‌شود، در واقع تأکید بر انجام اصلاحات لازم به صورت مرحله‌ای از سوی اوکراین دارد. این طرح با اعطای تدریجی حقوق و امتیازات اتحادیه اروپا به اوکراین، به این کشور این امکان را می‌دهد که اصلاحات مورد نیاز خود را گام‌به‌گام اجرا کند. علاوه بر این، برای جلوگیری از اعمال وتوی مجارستان در روند عضویت، تدابیری در نظر گرفته شده است که شامل فشار آمریکا و استفاده از بند ۷ منشور اتحادیه اروپا برای تعلیق وتو است. هدف از این عضویت تدریجی، عضویت کامل اوکراین تا انتهای سال ۲۰۲۷ است.

چالش‌های عضویت اوکراین در اتحادیه اروپا

اوکراین برای عضویت کامل در اتحادیه اروپا با چالش‌های زیر مواجه است:

اولین چالش عمده، مخالفت شدید مجارستان با عضویت اوکراین است. از آنجا که تصمیمات مهم در اتحادیه اروپا نیازمند اجماع تمامی اعضا هستند، اوکراین به موافقت مجارستان نیاز دارد. دولت مجارستان اوکراین را تهدیدی برای منافع ملی خود می‌داند و به شدت با هرگونه عضویت این کشور در اتحادیه مخالف است.

چالش دوم وابستگی روند الحاق اوکراین به پایان جنگ و شرایط امنیتی آن است. اگر مذاکرات صلح به نتیجه نرسد، روند عضویت اوکراین عملاً بدون پیشرفت خواهد ماند و وضعیت امنیتی همچنان مانعی برای ادغام این کشور به شمار می‌رود.

چالش سوم به مسائل سیاسی و اقتصادی داخلی اوکراین بازمی‌گردد. اوکراین با فساد گسترده و ساختارهای سیاسی-اقتصادی غیراستاندارد مواجه است که برای عضویت در اتحادیه اروپا باید این مسائل را به طور جدی اصلاح کند. اتحادیه اروپا در این زمینه هیچ‌گونه مماشاتی نخواهد داشت و اوکراین باید به اصلاحات اساسی در حوزه‌های مختلف دست بزند تا تایید مقامات اتحادیه برای عضویت را بدست بیاورد.

امکان‌سنجی عضویت تدریجی اوکراین در اتحادیه اروپا

اگرچه جزئیات دقیقی از نحوه اجرای طرح عضویت تدریجی منتشر نشده است، به‌نظر می‌رسد این طرح به اوکراین اجازه می‌دهد تا بدون تحقق صلح پایدار و موافقت تمام کشورهای عضو، برخی از مزایای اقتصادی اتحادیه اروپا را دریافت کند. این کار به اوکراین این فرصت را می‌دهد که اصلاحات مورد نیاز خود را برای هماهنگ شدن با قوانین اتحادیه اروپا به تدریج انجام دهد.

با این حال، عضویت تدریجی نیز با چالش‌هایی مواجه خواهد بود. یکی از این چالش‌ها این است که اگرچه در مراحل اولیه عضویت نیازی به موافقت مجارستان نیست، اما در مرحله نهایی، موافقت این کشور همچنان ضروری خواهد بود. همچنین، تعلیق عضویت مجارستان و اقدامات مشابه می‌تواند پیامدهای ناخوشایندی برای انسجام درونی اتحادیه اروپا به همراه داشته باشد.

مسئله دیگر، مخالفت برخی کشورهای عضو اتحادیه با هرگونه حمایت جدی از اوکراین بدون مشاهده اصلاحات ملموس در این کشور است. این کشورها معتقدند که اوکراین باید ابتدا صلاحیت خود را ثابت کند و سپس از مزایای اتحادیه اروپا بهره‌مند شود.

در نهایت، مهم‌ترین عامل در موفقیت یا شکست طرح عضویت تدریجی، اراده واقعی اوکراین برای انجام اصلاحات اساسی است. اوکراین یکی از فاسدترین کشورهای اروپا است و برای جلب حمایت اتحادیه اروپا باید ساختارهای اقتصادی و سیاسی خود را به‌طور جدی اصلاح کند. این مسئله به‌ویژه در شرایط جنگ و فساد ریشه‌دار در این کشور و فرهنگ سیاسی-اقتصادی متفاوت از ارزش‌های اروپایی، به‌طور قابل توجهی پیچیده و چالش‌برانگیز است.

جمع‌بندی
عضویت تدریجی اوکراین در اتحادیه اروپا اگرچه می‌تواند راهی برای پیشبرد بهتر این فرآیند باشد، اما به‌تنهایی کافی نیست تا چالش‌های اساسی مانند مخالفت برخی کشورهای عضو و ضرورت اصلاحات ساختاری در اوکراین را حل کند. با توجه به پیچیدگی‌های موجود و احتمال پایین امکان تغییر اساسی ساختارهای دولت اوکراین، حتی در صورت پیشبرد عضویت تدریجی و اراده اوکراین برای اصلاحات، به‌نظر می‌رسد که این کشور تا سال ۲۰۳۰ نخواهد توانست به عضویت کامل اتحادیه اروپا درآید.