چین در هفته‌های اخیر در حمایت از ایران با احتیاط عمل کرده است. در دوم مارس، سخنگوی وزارت خارجه این کشور اعلام کرد که حملات آمریکا و اسرائیل «نقض حقوق بین‌الملل» است. در روزهای اخیر نیز شی جین‌پینگ، رهبر چین، در تماس با ولیعهد عربستان تأکید کرده که خواهان باز ماندن تنگه هرمز برای عبور کشتی‌هاست. در عین حال گزارش‌هایی از سوی دستگاه‌های اطلاعاتی آمریکا منتشر شده که نشان می‌دهد چین در حال آماده‌سازی ارسال راکت‌های دوش‌پرتاب است؛ سلاح‌هایی که می‌توانند بالگردها و هواپیماهای کم‌ارتفاع را هدف قرار دهند. با این حال، چین کمک اقتصادی، دیپلماتیک یا نظامی قابل‌توجهی ارائه نکرده و نقش مهم‌تر آن به‌طور غیرمستقیم و از طریق فضا شکل گرفته است.

 

تصاویر ماهواره‌های چینی

 

شبکه‌های اجتماعی پر شده از تصاویر خاورمیانه که توسط ماهواره‌های چینی گرفته و توسط شرکت‌های این کشور منتشر شده‌اند. این در حالی است که شرکت‌های آمریکایی تحت فشار دولت ترامپ دسترسی روزنامه‌نگاران، پژوهشگران و فعالان را به داده‌های حیاتی متن‌باز محدود کرده‌اند. افزایش تصاویر چینی نشان‌دهنده پیشرفت قابل‌توجه این کشور در حوزه فناوری‌های مشاهده زمین است و عملاً به انحصار غرب بر تصاویر پیشرفته ماهواره‌ای پایان داده است. با این حال، برای تحلیلگران اطلاعات متن‌باز، این تصاویر هم فرصت‌اند و هم هشدار.

 

جنگ با ایران به فرصتی طلایی برای تبلیغ شرکت‌های ماهواره‌ای چینی تبدیل شده است. بیل گریر، تحلیلگر داده‌های جغرافیایی و هم‌بنیان‌گذار یک نهاد غیرانتفاعی در این حوزه، معتقد است محدودیت‌های دولت ترامپ بدون دلیل منطقی به رقبای آمریکا مزیت داده است. او می‌گوید آمریکا عملاً دسترسی شرکت‌های خود را محدود کرده، در حالی که رقبایش همچنان از مسیرهای دیگر به داده‌ها دسترسی دارند.

 

همکاری ماهواره‌ای با ایران

 

در هفته‌های اخیر، شواهد همکاری میان شرکت‌های ماهواره‌ای چینی و ایران افزایش یافته است. شرکت «چاینا سیوی»، وابسته به یک مجموعه دولتی بزرگ، تصاویر باکیفیتی از پایگاه‌های نظامی آمریکا و متحدانش تهیه کرده است. همچنین گزارش شده که سپاه پاسداران ایران یک ماهواره چینی خریداری کرده که احتمالاً منبع برخی تصاویر منتشر شده از نتایج حملات ایران بوده است.

 

افزایش حجم تصاویر چینی ناشی از رشد سریع تعداد ماهواره‌های این کشور است. چین تنها در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۲۰ ماهواره سنجش از دور به فضا فرستاده و مجموع آن‌ها را به بیش از ۶۴۰ رسانده است؛ رقمی که بعد از آمریکا در رتبه دوم جهان قرار دارد. در آمریکا، شرکت‌های ماهواره‌ای عمدتاً به فروش تصاویر به نهادهای نظامی و اطلاعاتی وابسته‌اند، اما در چین مرز میان بخش خصوصی و دولت بسیار مبهم‌تر است. بزرگ‌ترین منظومه ماهواره‌ای چین با نام «جیلین-۱» که بیش از صد ماهواره دارد، توسط شرکتی اداره می‌شود که ارتباط نزدیکی با ارتش چین دارد و هدف آن تصویربرداری از هر نقطه زمین هر ده دقیقه یک‌بار است.

 

رقابت چین با آمریکا

 

در رقابت بر سر برتری در مشاهده زمین، شرکت‌های آمریکایی و چینی تقریباً هم‌سطح هستند. برخی ماهواره‌های چینی تصاویری با کیفیت مشابه بهترین نمونه‌های آمریکایی ارائه می‌دهند. کارشناسان می‌گویند چین در برخی قابلیت‌ها مانند دفعات بازگشت ماهواره به یک منطقه حتی جلوتر است و در فناوری‌های نوین مانند پردازش داده در فضا نیز هم‌تراز با آمریکا حرکت می‌کند. این وضعیت ممکن است با توجه به پیشرفت‌های پژوهشی چین در این حوزه، باز هم بهبود یابد.

 

برخی شرکت‌ها مزایای همکاری با شرکت‌های چینی را در نبود محدودیت‌های سخت‌گیرانه غربی می‌دانند. اما در مقابل، شرکت‌های چینی نیز محدودیت‌های خاص خود را دارند و به‌گفته برخی کارشناسان، خارج از چارچوب خواست حزب کمونیست عمل نمی‌کنند. در برخی موارد، این موضوع به شفافیت بیشتر منجر شده و تصاویر چینی آسیب‌های وارده به تجهیزات نظامی آمریکا و تأسیسات انرژی در خلیج فارس را آشکار کرده است.

 

این نخستین‌بار نیست که تصاویر ماهواره‌ای چینی به کمک رقبای آمریکا می‌آید. در سال‌های گذشته، آمریکا برخی شرکت‌های چینی را به‌دلیل همکاری با گروه‌های نظامی و شبه‌نظامی تحریم کرده، اما این تحریم‌ها تأثیر محدودی داشته‌اند و صنعت ماهواره‌ای چین همچنان در حال رشد است.

 

در نهایت، اگرچه پیشرفت فناوری ماهواره‌ای می‌توانست به شفافیت بیشتر در جهان منجر شود، اما واقعیت این است که بسیاری از کشورها این فناوری را برای اهداف نظامی و اطلاعاتی توسعه می‌دهند. به‌گفته کارشناسان، نتیجه این روند بیشتر شدن نظارت متقابل کشورها بر یکدیگر است، نه افزایش دسترسی عمومی به اطلاعات.