اندیشکده تهران

چرا اسرائیل نمی‌تواند موشک‌های خوشه‌ای ایرانی را رهگیری کند؟

اگر این موشک‌ها در ارتفاع خارج از جو و قبل از باز شدن کلاهک بارشی رهگیری شوند، امکان مقابله با آن وجود خواهد داشت، اما در صورت باز شدن کلاهک بارشی، دیگر هیچ راهی برای مقابله با این موشک‌ها وجود نخواهد داشت.

پرواز همزمان ده‌ها کلاهک نورانی در آسمان‌ اراضی اشغالی، اکنون به یکی از پرتکرار‌ترین تصاویر جنگ با ایران تبدیل شده است. بر خلاف جنگ ۱۲ روزه، در جنگ کنونی حداقل نیمی از موشک‌های شلیک شده از جانب ایران به اراضی اشغالی، با قابلیت کلاهک خوشه‌ای و بارشی بوده‌اند. این موشک‌ها دارای کلاهکی چندگانه بوده و اهداف متعددی را در شعاع وسیعی تخریب می‌‎کنند. موشک‌های با این قابلیت، در جنگ اخیر منجر به ورود ضربات مرگباری به ساکنان اراضی اشغالی شده‌اند و در بسیاری از موارد به راحتی توانسته‌اند تا سامانه‌های دفاع هوایی اسرائیل را دور بزنند.

سرتیپ زویکا هایموویچ، فرمانده سابق اداره پدافند هوایی در خصوص این موشک‌ها می‌گوید: در یک موشک با قابلیت کلاهک بارشی، هر یک از کلاهک‌های جداشونده، به شکل یک موشک بالستیک مستقل عمل کرده و بنابراین، سامانه دفاع هوایی به جای مقابله با یک موشک بالستیک، باید همزمان با چندین موشک بالستیک مقابله کند. کلاهک این موشک‌ها همچنین در ارتفاع ۷ تا ۱۰ کیلومتری از سطح زمین باز شده و به شکل کنترل نشده‌ای پراکنده می‌شوند و دیگر مسیر از پیش تعیین شده‌ای را نمی‌پیمایند. همین مسئله سبب شده تا تشخیص و پیش‌بینی مسیر حرکت هر یک از کلاهک‌های جداشده تا حد زیادی ناممکن شده و به همین دلیل، سامانه‌های دفاع هوایی در رهگیری این موشک‌ها ناکام می‌مانند.

کلاهک‌های خوشه‌ای ایران

موشک‌های ایرانی با قابلیت کلاهک خوشه‌ای، یک کلاهک بزرگ را تبدیل به ۲۰ تا ۷۰ کلاهک کوچک با وزن تقریبی ۲.۵ تا ۵ کیلوگرم کرده که هرکدام از این کلاهک‌ها، قابلیت تخریبی معادل قابلیت تخریب یک موشک‌ گراد را دارا می‌باشند. یهوشوا کالیسکی، محقق ارشد موسسه مطالعات امنیت ملی (INSS)، در خصوص این موشک‌ها می‌گوید: «هدف ایران از پرتاب این موشک‌ها این است که به جای یک اصابت در محدوده‌ای خاص،‌ چندین اصابت در منطقه وسیعی داشته باشد.»

یکی از چالش‌های اصلی در رهگیری این موشک‌ها این است که ممکن است موشک مادر رهگیری شده و بدنه موشک اصلی مورد اصابت قرار بگیرد،‌ اما کلاهک این موشک با انحراف مسیر به حرکت خود ادامه داده و در ادامه کلاهک پراکنده می‌شود. همین مسئله سبب می‌شود که حتی با وجود رهگیری، کلاهک بارشی به شکل غیرمنتظره‌ای پراکنده شده و در نقاط از پیش تعیین نشده‌ای اصابت داشته باشد. اما اگر موشک پدافندی به جای بدنه، قبل از جدا شدن موشک‌های کوچکتر، مستقیما به کلاهک موشک بارشی اصابت کند، احتمال رهگیری کامل این موشک‌ها افزایش چشمگیری خواهد داشت.

بر همین اساس،‌ این موشک‌ها هرچه در ارتفاع بالاتر و دورتر از سطح زمین و در خارج از جو رهگیری شوند، احتمال موفقیت در رهگیری کامل این موشک‌ها افزایش خواهد یافت ولی در صورت ورود این موشک‌ها به جو زمین و پراکنده شدن کلاهک بارشی، امکان رهگیری عملا غیر ممکن خواهد شد. به همین دلیل، در چند روز گذشته برای اطمینان از رهگیری کامل این موشک‌ها، از سامانه پیکان یا هتز-۳ استفاده شده است. این سامانه جهت مقابله با موشک‌های بالستیک در خارج از جو کاربرد داشته و موشک‌ها را تا ارتفاع ۲۴۰۰ کیلومتر می‌توانند رهگیری کنند. اما اصلی‌ترین چالش در استفاده از این سامانه، هزینه سنگین و زمان‌بر بودن تولید موشک‌های آن است.

موشک‌های بارشی ایرانی در شعاع چند صد متر تا ۱۰ کیلومتر پراکنده شده و به دلیل عدم مشخص بودن محل دقیق اصابتشان، ممکن است آسیب بیشتری به افراد و نقاط غیرنظامی وارد کنند. به همین دلیل، پیروی از دستورات حفاظتی،‌ ترک مناطق ناامن و حضور در پناهگاه‌ها که مجهز به بتن مسلح هستند، امکان در امان ماندن از آسیب این موشک‌ها را افزایش خواهد داد.

رهگیری ناممکن!

از نظر کارشناسان نظامی، رهگیری کامل و صد درصد موشک‌های پرتاب شده از جانب ایران هرگز محقق نخواهد شد. دلیل این امر نیز، رقابت دائمی موشک‌های ایرانی با سامانه‌های پدافندی اسرائیل است. این رقابت به این صورت است که ایران از هر موج حمله به اسرائیل درس گرفته و در صورت عدم تحقق اهداف، در موج بعدی حملات، نواقص موج قبلی را برطرف کرده و اسرائیل نیز در صورت شکست سامانه‌های پدافندی خود، در موج‌های بعدی حملات، ایرادات سامانه‌های خود را برطرف خواهد کرد.

در مجموع زمان و ارتفاع مناسب، مهم‌ترین شاخصه‌ها در رهگیری موشک‌های بارشی ایرانی به شمار می‌آید. اگر این موشک‌ها در ارتفاع خارج از جو و قبل از باز شدن کلاهک بارشی رهگیری شوند، امکان مقابله با آن وجود خواهد داشت، اما در صورت باز شدن کلاهک بارشی، دیگر هیچ راهی برای مقابله با این موشک‌ها وجود نخواهد داشت.

منبع: کانال دوازده اسرائیل