پس از ربایش نیکولاس مادورو، دونالد ترامپ نسبت به اعمال فشار بر شرکت‌های نفتی برای سرمایه‌گذاری در صنعت نفت شدیدا فرسوده ونزوئلا مبادرت می‌ورزد و با اشتیاق از، از شرکت‌های نفتی درخواست می‌کند تا تحت حمایت واشنگتن در کشوری که دارنده بزرگ‌ترین ذخایر نفتی جهان است، سرمایه‌گذاری کنند. با این وجود، این تلاش‌ها با استقبال سرد شرکت‌های غربی مواجه شده است. «دارن وودز»، مدیرعامل اکسون‌موبیل، ونزوئلا را غیرقابل سرمایه‌گذاری خوانده است و سایر غول‌های انرژی علیرغم ابزار تمایل، حاضر به ارائه تعهدی مشخص نبوده اند.

ونزوئلا در دوره‌ای که به عنوان متحد سرسخت آمریکا و سد محکم آمریکای لاتین در برابر کمونیسم نقش‌آفرینی می‌کرد، روزانه بیش از 3 میلیون بشکه نفت خام تولید داشت و در سال 1970، تولید نفت این کشور به رکورد 3.75 میلیون بشکه در روز نیز دست یافت. شرکت‌های بزرگ نفتی آمریکا برای توسعه ذخایر 300 میلیارد بشکه‌ای ونزوئلا در این مقطع میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری کرده بودند و علیرغم ملی‌شدن صنایع نفتی در سال 1976، سرمایه‌گذاری خارجی در صنعت نفت متوقف نشد.

با این حال، ملی‌سازی را باید نقطه عطفی در صنعت نفت ونزوئلا قلمداد نمود؛ چرا که پس از آن، روند نزولی تولید نفت آغاز شد و تولید در سال 1985 به کمتر از 1.7 میلیون بشکه در روز رسید. با این وجود، در ابتدای دهه 90 میلادی تولید نفت مجدد افزایش یافت؛ چرا که شرکت‌های نفتی آمریکایی و اروپایی متاثر از تسهیل مقررات و وجود قراردادهایی با سود قابل‌توجه، به سرمایه‌گذاری مجدد در نفت ونزوئلا مبادرت کردند و در در سال 1997، تولید نفت این کشور به رکورد پیشین خود نزدیک شد و به حدود 3.5 میلیون بشکه در روز رسید.

زمانی نفت خام ونزوئلا، علیرغم سنگینی و ترشی، در میان پالایشگاه‌های ساحلی خلیج مکزیک محبوبیت بسیاری داشت. نزدیکی جغرافیایی، حجم بالای عرضه و تخفیفات قابل توجه نسبت به شاخص‌های برنت و وست تگزاس بر جذابیت این نفت در صنایع پالایشی می‌افزود. از دهه 1980 بدین‌سو، حجم فزاینده‌ای از نفت خام ونزوئلا به ایالات متحده صادر می‌شد و صادرات تا سال 1997 به اندکی کمتر از 1.4 میلیون بشکه در روز رسید. ایالات متحده به بازار اصلی صادراتی نفت ونزوئلا تبدیل شد. با آغاز تحریم‌ها از سال 2006 به بعد و متأثر از مدیریت ناکارآمد شرکت ملی روند صادرات رو به کاهش رفت.

با ظهور هوگو چاوز در فوریه 1999 صنعت نفت به عنوان ستون فقرات اقتصادی ونزوئلا تاثیر قابل‌توجهی پذیرفت. چاوز انقلاب سوسیالیستی بولیواری جدیدی را کلید زد و دارایی‌های متعلق به شرکت‌های خارجی از جمله اکسون و کونوکوفیلیپس را به ارزش میلیاردها دلار ملی کرد. تحریم‌های آمریکا، توقف هزینه‌کرد سرمایه‌ای، فرسودگی زیرساخت‌ و کمبود نیروی کار ماهر تولید نفت ونزوئلا را با روندی کاهشی مواجه ساخت. این روند با سقوط قیمت نفت در اواخر سال 2014 تشدید شد. در پایان همه‌گیری کووید در سال 2020، صنعت نفت ونزوئلا به ویرانه‌ای تمام‌عیار بدل شده و تولید به کف تاریخی 500,000 بشکه در روز رسیده بود.

در سال‌های اخیر، با سرمایه‌گذاری چین و ایران و همچنین اعطای مجوز وزارت خزانه‌داری آمریکا به شرکت شورون تولید نفت در ونزوئلا افزایش یافته است؛ با این وجود، سطح تولید کنونی همچنان بسیار پایین‌تر از مقادیر دهه‌های 1970 و 1990 است. ونزوئلا در سال 2025 حدود یک میلیون بشکه نفت در روز استخراج کرده است و با وجود فشار ترامپ برای ترغیب سرمایه‌گذاران نفتی، تردید جدی درباره امکان‌پذیری بازسازی زیرساخت‌های نفتی در کوتاه‌مدت وجود دارد.

وضعیت اسفبار زیرساخت‌ نفتی ونزوئلا در خسارات‌ زیست‌محیطی نمایان شده، به‌ویژه در کمربند نفتی اورینوکو و دریاچه ماراکایبو، قابل مشاهده است؛ خطوط لوله و تأسیسات در این منطقه به اندازه‌ای فرسوده هستند که نفت عبوری از آنها مداوم با نشتی مواجه بوده است. علاوه بر این باید به اشاره کرد که کمبود میعانات لازم برای فرآوری نفت فوق‌سنگین ونزوئلا، چالش بزرگ دیگری است که بدون غلبه بر آن، افزایش تولید در سطح مورد نظر واشنگتن عملاً امکان‌پذیر نخواهد بود.

براساس برآوردهای معتبر، برای بازگشت تولید نفت به سطوح تاریخی باید در یک برنامه ده ساله عددی قریب به سالانه 10 میلیارد دلار در زیرساخت نفتی ونزوئلا هزینه شود. تحلیلگران دیگری این رقم را در مجموع بیش‌تر از 180 میلیارد دلار و بازه زمانی را بیش از 15 سال برآورد کرده‌اند.

منبع: اویل پرایس

مطالب مرتبط با این گزارش در اندیشکده تهران:
▫️جایگاه نفت در حمله احتمالی آمریکا به ونزوئلا چیست؟