در ژانویه ۲۰۲۶، نخست‌وزیر تازه‌منصوب ژاپن، سانائه تاکایچی مجلس نمایندگان را منحل و انتخابات ‏زودهنگام را برای ۸ فوریه تعیین کرد. او از اختیارات نخست‌وزیری استفاده کرد تا با تکیه بر محبوبیت بالای ‏خود در ابتدای دوره تصدی این منصب و برای پیشبرد برنامه‌های اقتصادی و امنیتی تازه‌اش، رأی مردم را مجدداً ‏کسب کند. با برگزاری انتخابات در دیروز ائتلاف او پیروزی قاطعی به دست آورد و قدرت خود را تحکیم ‏بخشید.‏

چارچوب حقوقی و نظام سیاسی

قانون اساسی ژاپن مصوب ۱۹۴۷، پارلمان دو مجلسی تشکیل داده و اختیار انحلال مجلس نمایندگان را، با ‏توصیه نخست‌وزیر و تأیید کابینه، به امپراتور داده است. براین‌اساس چنین اقدامی در واقع توسط نخست‌وزیر ‏انجام می‌شود و باید ظرف ۴۰ روز پس از انحلال، انتخابات عمومی برگزار شود ‏. نظام انتخاباتی کشور به ‏احزاب بزرگ برتری می‌دهد و باعث شده تا نخست‌وزیران برای تحکیم قدرت، از انحلال به عنوان ابزار سیاسی ‏بهره بگیرند.‏

سابقه انحلال‌ها

از زمان اجرای قانون اساسی، اکثر مجلس‌های نمایندگان پیش از پایان دوره چهار ساله‌شان منحل شده‌اند. ‏نخست‌وزیرانی مانند شینزو آبه به‌طور مکرر از این اختیار برای تأیید سیاست‌های جنجالی یا بهره‌گیری از موج ‏محبوبیت استفاده کردند ‏. این سبک آبه به چرخه تقریباً دائمی مبارزات انتخاباتی منجر شده است.

عملکرد و برنامه تاکایچی

تاکایچی خود را ادامه‌دهنده سیاست‌های شینزو آبه می‌داند. برنامه امنیتی و اقتصادی تاکایچی، بر سه اصل ‏استوار است: پشتیبانی از سیاست پولی انبساطی، استفاده از مخارج دولتی برای حمایت از خانوارها و شرکت‌ها و ‏تقویت صنایع راهبردی چون نیمه‌رسانا، هوش مصنوعی و فضا. وی همچنین می‌خواهد بودجه دفاعی را افزایش ‏دهد و حق دفاع جمعی را در قانون اساسی تصریح کند. این رویکرد می‌تواند به افزایش بدهی و فشار تورمی ‏منجر شود ‏. در سیاست داخلی، او مهاجرت غیرقانونی را تهدید قلمداد کرده و از اخراج سریع مهاجران حمایت ‏می‌کند.

دلایل انحلال تاکایچی

پیش از انحلال کابینه نظرسنجی‌ها حدود ۷۰ درصد رضایت عمومی از عملکرد تاکایچی را نشان می‌دادند ‏. از ‏سوی دیگر، شریک دیرینه حزب لیبرال‌دموکرات، یعنی کمیتو، به‌دلیل مواضع تند تاکایچی نسبت به چین و ‏تایوان از ائتلاف کناره‌گیری کرد ‏. تاکایچی با حزب احیا (ایشین نو کای) ائتلاف جدیدی تشکیل داد و برای ‏کسب اکثریت به انتخابات نیاز داشت.

انتخابات ۸ فوریه ۲۰۲۶‏

در آستانه انحلال، ائتلاف حاکم از حزب لیبرال‌دموکرات و حزب احیا تشکیل شده بود و در مجموع ۲۳۰ ‏کرسی یعنی سه کرسی کمتر از اکثریت نسبی داشت. تاکایچی گفته بود در صورت عدم کسب اکثریت نسبی، ‏استعفا خواهد داد. رقیب اصلی تاکایچی ائتلافی متشکل از دو حزب دموکراتیک مشروطه و کمیتو بود. مهم‌ترین مسائل این انتخابات عبارت از کنترل تورم و هزینه زندگی، رشد دستمزدها، امنیت ملی و مهاجرت بود ‏و احزاب وعده‌هایی مانند حذف مالیات بر مواد غذایی یا کوپن‌های حمایتی ارائه داده بودند.

رقابت برای ۴۶۵ ‏کرسی مجلس نمایندگان ژاپن دیروز انجام شد و ائتلاف حاکم توانست ۳۵۲ کرسی بدست آورد که در این میان ‏حزب تاکایچی با ۳۱۶ کرسی به تنهایی اکثریت دو سوم را کسب کرد. با این میزان کرسی‌ها ائتلاف حاکم و ‏حتی حزب تاکایچی به تنهایی می‌تواند ریاست بر همه کمیته‌های مجلس نمایندگان و اکثریت اعضا را در این ‏کمیته‌ها اختیار داشته باشد و اصلاحات قانون اساسی را نیز تصویب کند.

ژاپن و معادلات قدرت‌های بزرگ

سیاست خارجی تاکایچی در سطح منطقه با دو محور تعریف می‌شود: بازدارندگی در برابر چین و تقویت اتحاد ‏با ایالات متحده. او گفته است که در صورت حمله چین به تایوان، ژاپن می‌تواند بر اساس قانون امنیت جمعی از ‏متحدان خود دفاع کند. در مقابل، او در دیدار با ترامپ بر تعهد خود به اتحاد ژاپن و آمریکا تأکید کرد ‏. با ‏نتایج بدست آمده به نظر می‌رسد تنش‌ها با چین ادامه یابد و همکاری ژاپن با آمریکا بیش از پیش تقویت شود.

نتیجه‌گیری

انحلال مجلس ژاپن توسط تاکایچی و برگزاری انتخابات زودهنگام نمونه‌ای از استفاده نخست‌وزیران از ابزار ‏انحلال برای تحکیم قدرت است. این تصمیم با هدف کسب اکثریت و اجرای برنامه‌های اقتصادی و امنیتی گرفته ‏شد. نتیجه انتخابات نشان می‌دهد که ائتلاف حاکم اکنون می‌تواند برنامه‌های خود را پیش ببرد. در سطح منطقه ‏شرق آسیا نیز به نظر می‌رسد با توجه به سابقه تاکایچی، مواضع تند او در برابر چین کمابیش ادامه یافته و ‏همکاری ژاپن با ایالات متحده تقویت شود. ‏