پیش از پرداختن به جزئیات توافق میان اسرائيل و لبنان، ضروری است تا در خصوص اهمیت راهبردی این توافق سخن گفت. پس از امضای تفاهم میان تهران و واشنگتن و اظهارات مقامات ارشد آمریکایی در خصوص نقش و دخالت ایران در تحولات لبنان، توافق اخیر میان لبنان و اسرائیل با میانجی‌گری و مهر تایید آمریکا تصریح می‌کند که عقب‌نشینی اسرائيل از جنوب لبنان، منوط به خروج کامل نیروهای حزب‌الله از این مناطق خواهد بود. هر چند که این مسئله همواره مورد تاکید مقامات اسرائيل بوده و دستیابی به آن در هر چارچوب مذاکراتی از خطوط قرمز دولت اسرائیل بود، اما وقتی به یاد خواسته ایران می‌افتیم که در چارچوب یک توافق نهایی میان آمریکا و ایران، خواسته شده بود تا نیروهای ارتش اسرائیل نیز دیگر در جنوب لبنان حضور نداشته باشند، می‌توان درک کرد که این دستاورد تا چه اندازه برای اسرائیل مهم و قابل توجه است.

تیم مذاکراتی اسرائیل

این مذاکرات توسط مقامات کلیدی دولت اسرائیل انجام شد. یچیل لایتر، سفیر اسرائيل در آمریکا، که ریاست هیئت مذاکره‌کننده اسرائیلی را برعهده داشت، به همراه مقاماتی از شورای امنیت ملی اسرائیل و همچنین آمیخای لوین، رئیس بخش راهبردی، به عنوان نماینده ایال زمیر و ارتش اسرائيل در این مذاکرات حضور داشتند.

دستاوردهای نظامی

در حالی که در طول مذاکرات، ارتش اسرائیل نقشه‌هایی را با خطوط عقب‌نشینی و مناطقی که امکان خروج از آن‌ها یا مذاکره درباره عقب‌نشینی احتمالی از آن مناطق وجود داشت ارائه می‌کرد، مقامات سیاسی اسرائیل تلاش می‌کردند تا دریابند که دولت بیروت دقیقاً با چه شرایطی می‌تواند کنار بیاید. ناگفته نماند که دولت لبنان خواهان عقب‌نشینی گسترده‌تر ارتش اسرائيل از مناطق جنوبی بود؛ به گونه‌ای که نیروهای ارتش اسرائيل به محدوده خط زرد بازگردند، اما این موضوع در نهایت مورد موافقت واقع نشد. در مقابل، همه خواسته‌های ارتش اسرائيل نیز پذیرفته نشد، اما در نهایت توافقی حاصل شد که به گفته مقامات دستگاه امنیتی اسرائيل، پاسخگوی نیازهای عملیاتی و نظامی نیروهای ارتش اسرائيل خواهد بود.

نظارت بر نقض آتش‌بس

دستاورد دیگر این توافق، احیای سازوکار مشترک میان اسرائيل و لبنان، تحت نظارت فرماندهی مرکزی آمریکا(سنتکام)، برای نظارت بر نقض توافق توسط حزب‌الله است. این سازوکار از نوامبر ۲۰۲۴ فعال بوده و اسرائيل به طور منظم موارد نقض توافق توسط حزب‌الله را به ناظران گزارش می‌داد و در مواردی که این سازوکار نمی‌توانست به نقض آتش‌بس رسیدگی کند، اسرائیل برای جلوگیری از آن، خود وارد عمل می‌شد. البته این سازوکار به این معنا نیست که مطابق آن، در صورت مشاهده نشانه‌ای از تحرکات نیروهای حزب‌الله، اسرائیل بتواند حملات خود به اهدافی در بیروت و ضاحیه را از سر بگیرد. با این حال، صرف ثبت هر مورد ناقض توافق، به اسرائیل این امکان را خواهد داد تا پرونده‌ای مستند علیه آن تهیه کند؛ پرونده‌ای که بر اساس آن، عملکرد ارتش لبنان نیز ارزیابی خواهد شد تا مشخص شود آیا واقعاً علیه حزب‌الله اقدام می‌کند یا خیر.

خط قرمز اسرائيل برای توافق

از نظر بنیامین نتانیاهو و ایال زمیر، یک خط قرمز کاملاً روشن برای پذیرش این توافق وجود داشت و آن این مسئله بود که عقب‌نشینی اسرائیل از جنوب رودخانه لیتانی تنها در صورتی انجام خواهد شد که حزب‌الله در شمال رودخانه مستقر باشد و منطقه تحت اشغال اسرائيل، به طور کامل از سلاح خالی شود. به گزارش رسانه‌ها، این بند به صورت صریح و مکتوب در سند توافقی که توسط مقامات ارشد دولت آمریکا تایید شده، درج شده است. انتظار می‌رود که اجرای آزمایشی طرح ارتش لبنان برای خلع سلاح حزب‌الله در مناطقی که مطابق توافق، ارتش اسرائيل از آن‌ها عقب‌نشینی خواهد کرد، چند هفته دیگر آغاز شود. اما چشم انداز مثبتی در خصوص این که ارتش لبنان بتواند اقدامی واقعی جهت خلع سلاح حزب‌الله انجام دهد، وجود ندارد، چرا که از زمان امضای توافق آتش‌بس در نوامبر ۲۰۲۴ نیز، هیچ نشانه‌ای مبنی بر اقدام ارتش لبنان جهت خلع سلاح حزب‌الله مشاهده نشد. اما شاید این‌بار، به دلیل فشار و همراهی آمریکا، شرایط تغییر کند.

آنچه قطعی است این است که مطابق این توافق، مققر شده است روند خلع سلاح حزب‌الله توسط دولت لبنان در حالی آغاز شود که ارتش اسرائیل همچنان کنترل مناطق گسترده‌ای از خاک لبنان را در اختیار دارد؛ مناطقی که حضور ارتش اسرائيل در آنجا، می‌تواند امنیت شهرک‌های شمالی اسرائيل را تقویت کند. همچنین اگر اجرای آزمایشی این طرح شکست بخورد، تا زمانی که ارتش و دولت لبنان، اقداماتی را که تل‌آویو و واشنگتن از آن‌ها انتظار دارند را انجام ندهد، ارتش اسرائيل همچنان در مناطق اشغال شده باقی خواهد ماند.