مقدمه
احزاب اروپایی سالهاست که در زمینه موضعگیری نسبت به روسیه دچار اختلافنظر هستند. برخی از این احزاب، فدراسیون روسیه را دشمن اصلی اروپا میدانند، در حالی که گروهی دیگر این کشور را همسایهای اروپایی و دوستی مفید برای قاره تلقی میکنند. همچنین، برخی احزاب دیدگاههای کاملاً عملگرایانه و منفعتطلبانهای نسبت به روسیه دارند. با این حال، تهاجم همهجانبه روسیه به اوکراین، نقطه عطفی در تغییر نگرش اروپاییها نسبت به این کشور بود و اعتبار احزاب حامی روسیه را به شدت تحت تأثیر قرار داد. این وضعیت باعث شد که حتی برخی از احزاب غرب اروپا نیز حمایت خود از روسیه را کاهش دهند و اقدام نظامی این کشور را محکوم کنند. اما با گذشت بیش از هزار روز از آغاز این تهاجم، بیثباتی و ناکارآمدی احزاب ضدروس و وخامت اوضاع اقتصادی، گرایش به احزاب افراطی چپ و راست که عمدتاً موافق تعامل با روسیه هستند را افزایش داده است. این امر منجر به حضور پررنگتر این احزاب در انتخابات پارلمانی اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۴ شد.
در پارلمانهای کشورهای اروپایی حدود ۱۴ حزب عمده و در مجموع بیش از ۳۰ حزب وجود دارد که به نوعی با روسیه همسو هستند، اما به دلیل عدم وجود یک رویکرد منسجم، دچار اختلافنظر در نحوه تعامل با این کشور هستند. برخی از این احزاب به دلایل اقتصادی و مالی از سیاستهای متمایل به روسیه حمایت میکنند، در حالی که برخی دیگر به دلیل مشترکات ایدئولوژیک در زمینه سیاست و نظام بینالملل به سمت روسیه گرایش دارند. پس از جنگ اوکراین، احزاب حامی روسیه در اروپای غربی تا حدودی از مواضع خود عقبنشینی کردند، در حالی که احزاب اروپای میانه و شرقی همچنان به تعامل پایدار با روسیه ادامه دادند. در ادامه، به بررسی مهمترین احزاب اروپایی و موضع آنها در برابر روسیه پرداخته خواهد شد.
احزاب حاضر در پارلمان اروپا
پارلمان اروپا متشکل از چندین حزب است که ۷ حزب عمده کرسیهای اصلی را در دست دارند. از جمله مهمترین احزاب ضدروس، میتوان به حزب مردم اروپا و سوسیال دموکراتها اشاره کرد که به ترتیب دارای ۲۶ و ۱۹ درصد از کرسیهای پارلمان اروپا هستند. از سوی دیگر، دو حزب «وطنپرستان برای اروپا» (Patriot for Europe) و «محافظهکاران و اصلاحطلبان» (Conservatives and Reformists) نیز حضور دارند که بیشتر اعضای آنها موضعی موافق روسیه یا بیطرف دارند. همچنین بخشی از نمایندگان که موافق یا غیرمخالف با روسیه هستند، عضوی از هیچ حزب بزرگی نیستند و در دستهبندی چپها و غیرمتعهدین قرار میگیرند.
در انتخابات ۲۰۲۴ پارلمان اروپا، اعضا و احزاب افراطی مجموعاً ۲۲۸ کرسی، معادل ۳۱ درصد از کل پارلمان را به دست آوردند که نشاندهنده افزایش محبوبیت ۷ درصدی نسبت به دوره قبل است. اکثر این احزاب گرایشهایی به سمت روسیه دارند؛ هرچند سه حزب بزرگ شامل برادران ایتالیا، قانون و عدالت لهستان و وکس اسپانیا گرچه قبل از جنگ اوکراین تمایلاتی به سمت روسیه داشتند، اما پس از آغاز جنگ اوکراین به جمع ضدروسها پیوستند.
احزاب آلمانی
حزب سوسیال مسیحی (CDU/CSU): این حزب با محبوبیت ۳۲ درصد و سابقه رهبری آنجلا مرکل، یکی از مهمترین احزاب آلمان به شمار میرود که از دیرباز به گسترش ناتو و مقابله با روسیه حمایت کرده است. گرچه اکنون این حزب در دولت نیست اما از حمایت کامل اوکراین دفاع میکند و مخالف سازش در برابر روسیه است.
حزب سوسیال دموکرات (SPD): حزب سوسیال دموکرات، که با محبوبیت ۱۵ درصدی جزو ائتلاف حاکم بر دولت از سال ۲۰۲۱ است، به عنوان یکی از احزاب میانهرو در برابر روسیه شناخته میشود. پس از جنگ اوکراین، این حزب به شدت مواضع ضدروسی اتخاذ کرد و تمامی روابط و قراردادهای آلمان با روسیه را متوقف نمود اما اکنون میانهروتر شده و به دنبال میانجیگری بین روسیه و اوکراین برای رسیدن به صلح است.
آلترناتیو برای آلمان (Alternativ für Deutschland): این حزب یکی از سرسختترین حامیان روسیه است که همواره بر لزوم صلح و سازش در اوکراین تأکید کرده است. علیرغم اتهامات متعدد مبنی بر دریافت کمکهای مالی از روسیه، انگیزه اصلی این حمایتها ناشی از دیدگاهها و گرایشهای سیاسی همسو با روسیه است نه منافع مالی. این حزب در پارلمان اروپا ۱۵ کرسی دارد و محبوبیت آن در آلمان به ۱۹ درصد (دومین حزب) رسیده است. با وجود انزوای این حزب از سوی دیگر احزاب آلمانی و اروپایی، توانسته است محبوبیت خود را گسترش دهد و انتظار میرود نقش بیشتری در سیاست ملی و اروپایی ایفا کند.
اعضای چپ (BSW, Die Linke): اعضای چپ پارلمان به دلیل گرایشهای کمونیستی و شرقگرایانه، همواره مواضع همسو با روسیه داشتهاند. با این حال، این اعضا نه تنها مواضع کاملاً منسجمی ندارند، بلکه در یک حزب یا تشکیلات خاص نیز فعالیت نمیکنند و کرسیهای قابل توجهی نیز در اختیار ندارند. حزب چپ افراطی "زاهرا واگنکنشت" که در سال گذشته تأسیس شده است، به همراه دیگر اعضای چپ، ۱۰ کرسی در پارلمان اروپا دارد و محبوبیت آنها در آلمان حدود ۱۱ درصد (چهارمین جریان) است.
به طور کلی، از زمان آغاز جنگ اوکراین تا کنون، محبوبیت احزاب حاکم بر دولت شامل حزب سوسیال دموکرات، حزب آزاد و سبزها حدود ۲۰ درصد کاهش یافته و در مقابل، محبوبیت احزاب افراطی نظیر آلترناتیو و ائتلاف واگنکنشت حدود ۱۵ درصد افزایش یافته است. با توجه به این روند و وخامت اوضاع اقتصادی آلمان، ممکن است روند افزایش محبوبیت احزاب افراطی متمایل به روسیه بیش از پیش صعودی شود.
احزاب فرانسوی
حزب جبهه ملی (National Front, National Rally, Rassemblement National): این حزب از دیرباز یکی از مهمترین متحدان مسکو بوده است. پس از جنگ اوکراین و تغییر رهبری به جردن باردلا، مواضع این حزب نسبت به جنگ اوکراین تندتر شده و حمایت آن از روسیه کاهش یافته است. این مواضع را میتوان به عنوان یک تاکتیک برای بهبود وضعیت اقتصادی فرانسه و افزایش جایگاه آن در اتحادیه اروپا تفسیر کرد. این حزب در پارلمان اروپا موفق به کسب ۳۰ کرسی شده و محبوبیت آن در فرانسه به بیش از