ایالات متحده بر صنعت نفت ونزوئلا مسلط شد، پرسش این است که پول نفت کجا رفته است؟ در چهار ماه نخست پس از تسلط ایالات متحده بر صادرات نفت ونزوئلا، حدود ۱۰۰ میلیون بشکه نفت به ارزش تقریبی ۸ میلیارد دلار زیر نظر ایالات متحده و از طریق سازوکاری با عدم شفافیت کامل و نظارت حداقلی به فروش رسیده و با وجود ادعاهای مکرر درباره منافع این کنترل، هیچ اطلاعات عمومی درباره میزان فروش، درآمد حاصل یا نحوه استفاده از این منابع منتشر نشده است.

بر اساس داده‌های رهگیری نفتکش‌ها و گزارش‌های مربوط به تخفیفات نفتی این کشور، ارزش صادرات تحت کنترل آمریکا از حدود ۶۰۰ میلیون دلار در ژانویه (حدود ۳۸۰ هزار بشکه در روز) به حدود ۳.۷ میلیارد دلار فقط در ماه آوریل (حدود ۱.۱ میلیون بشکه در روز) افزایش یافته است و بزرگ‌ترین خریداران نفت ونزوئلا پس از ۳ ژانویه به ترتیب ایالات متحده با ۴۳ درصد، هند با ۲۶ درصد و اسپانیا با ۸ درصد بوده‌اند. دولت آمریکا در این باره برخی اطلاعات محدود را در اختیار کنگره قرار داده است و طبق اظهارات وزیر خارجه این کشور، ۳۰۰ میلیون دلار از طریق یک حساب «کوتاه‌مدت» در قطر به ونزوئلا منتقل شده و ۲۰۰ میلیون دلار دیگر در همان حساب باقی مانده بود.

اما در ماه بعد اعلام شد که کل ۵۰۰ میلیون دلار منتقل شده است و قرار است در ادامه مسیر از حساب‌های خزانه‌داری آمریکا استفاده شود. در آوریل نیز اعلام شد حدود ۳ میلیارد دلار به ونزوئلا تخصیص یافته، اما مشخص نیست چه میزان از منابع در حساب‌های خزانه‌داری باقی مانده است و حتی معلوم نیست این اطلاعات به‌طور کامل در اختیار کنگره قرار گرفته باشد. همچنین، هیچ گزارش شفافی درباره میزان دقیق درآمدهای تحت کنترل یا نهاد مسئول مدیریت آن‌ها وجود ندارد.

از این منظر، رودریگز در مرکز تبادل امتیازات قرار دارد و امتیازاتی نیز به دست آورده است. علاوه بر ‌رسمیت‌بخشی دیپلماتیک، ایالات متحده تحریم‌ها را از طریق اعطای مجوزهای موقت به شرکت‌ها و افراد آمریکایی برای فعالیت در بخش‌های نفت، معدن و مالی ونزوئلا دور زده است. با این وجود، این مجوزها هر لحظه قابل لغو هستند و بدون یک چارچوب سیاستی مشخص صادر شده‌اند. در واقع، برخلاف دوره اول دولت ترامپ که یک چارچوب مشخص به عنوان شروط رفع تحریم‌ها معرفی شده بود، اکنون هیچ برنامه‌ای برای رفع پایدار تحریم‌ها ارائه نشده است.

در عین حال، یکی از مطالبات اصلی رودریگز که هنوز محقق نشده، دسترسی به ۵ میلیارد دلار حق برداشت مخصوص (SDR) در صندوق بین‌المللی پول است که ونزوئلا از سال ۲۰۱۹ به آن دسترسی نداشته است. همچنین، تصمیم دولت ترامپ برای کنار گذاشتن اپوزیسیون و جامعه مدنی از مذاکرات، نشان‌دهنده می‌دهد که رویکردی جامع به آینده سیاسی این کشور در دولت آمریکا وجود ندارد.

شرکت دولتی نفت ونزوئلا (PDVSA) از سال ۲۰۱۶ هیچ آماری درباره درآمدهای نفتی منتشر نکرده و دولت آمریکا نیز ارقام دقیق را اعلام نکرده است. اگرچه فرمان اجرایی ۱۴۳۷۳ بیان می‌کند که این منابع به‌عنوان دارایی دولت ونزوئلا تحت حضانت وزارت خزانه‌داری نگهداری می‌شوند و وزارت خارجه دستور پرداخت‌ها را می‌دهد، اما جزئیات عملی این سازوکار مشخص نیست. همچنین، قراردادهای مربوط به فروش نفت، همکاری با خریداران، بانک‌ها و سایر طرف‌ها منتشر نشده‌اند.

در حوزه اجرا، شرکت‌های تجاری مانند Trafigura و Vitol که قرار بود به‌صورت موقت در فروش نفت مشارکت داشته باشند، همچنان پس از پنج ماه فعال هستند و شرکت دیگری به نام GE Warren نیز به این فرآیند اضافه شده است، بدون آنکه توضیحی درباره نقش یا چارچوب فعالیت آن‌ها ارائه شود. همچنین اعلام شده که شرکت حسابرسی KPMG قرار است به‌صورت فصلی حسابرسی انجام دهد، اما زمان انتشار گزارش‌های حساب‌رسی این شرکت مشخص نیست.

باید توجه داشت که این وضعیت فقط محدود به نفت نیست و صادرات طلا و سایر مواد معدنی نیز تحت کنترل آمریکا انجام می‌پذیرد. مطابق آمار اعلامی، حدود ۱۰۰ میلیون دلار طلا در این بازه زمانی توسط ونزوئلا عرضه شده و توافقی نیز برای فروش حدود ۱۰۰۰ کیلوگرم طلا انجام پذیرفته است. مانند نفت، در خصوص طلا نیز درآمد حاصله به حساب‌های خزانه‌داری آمریکا واریز می‌شود و درباره نحوه مدیریت آن شفافیتی وجود ندارد.

منبع: شورای روابط خارجی