با پایان شمارش حدود ۸۵ درصد از آرای انتخابات اسرائيل، اکنون ائتلاف دولتی فعلی به رهبری نتانیاهو ۵۳ کرسی کسب کرده و جریان اپوزیسیون صهیونیستی و احزاب عربی نیز به ترتیب ۴۸ و ۱۹ کرسی کسب کرده‌اند. با شمارش آرای دو پاکتی( نیروهای نظامی و گروه‌های خاص) نیز احتمالاً شاهد افزایش آرای هر یک از دو ائتلاف صهیونیستی به میزان یک کرسی و کاهش آرای اعراب به میزان دو کرسی باشیم، اما آنچه که مسلم است، با آرایش فعلی ائتلاف‌ها، هیچ یک از این دو ائتلاف به تنهایی توان تشکیل دولت با اکثریت مطلق (۶۱ کرسی) را نخواهند داشت، اما برخلاف تصور رایج اکثریت مطلق الزام حقوقی نیست و امکان تشکیل دولت با اکثریت نسبی وجود خواهد داشت.
فرآیند انتخاب نخست‌وزیر
پس از اعلام نتایج رسمی انتخابات، رئیس‌جمهور بر اساس تعداد توصیه‌های نمایندگان راه یافته به کنست، فرد مامور به تشکیل کابینه را مشخص می‌کند. پس از آن، شخص مأمور شده ۲۸ روز فرصت دارد تا با احزاب دیگر بر سر تقسیم وزارت‌خانه‌ها، سیاست‌های دولت و بودجه مذاکره کند و یک ائتلاف تشکیل دهد. رئیس‌جمهور می‌تواند در صورت نیاز، این مهلت را تا ۱۴ روز دیگر تمدید کند. پس از نهایی شدن توافقات ائتلاف، نخست‌وزیر مکلف کابینه و برنامه‌های خود را به صحن علنی کنست می‌آورد. دولت زمانی رسماً کار خود را آغاز می‌کند که درجلسه علنی کسنت رأی اعتماد بگیرد؛ یعنی تعداد نمایندگان موافق کابینه، بیشتر از نمایندگان مخالف باشد. پس از کسب رأی اعتماد، نخست‌وزیر و وزرا سوگند یاد می‌کنند.
در صورت عدم موفقیت اولین شخص مامور شده در تشکیل ائتلاف، رئیس جمهور ماموریت تشکیل کابینه را به شخص دیگری واگذار خواهد کرد که این فرد نیز چهار هفته (غیرقابل تمدید) زمان خواهد داشت. اگر نامزد دوم نیز شکست بخورد، یک دوره ۲۱ روزه آغاز می‌شود که در آن مأموریت به کل نمایندگان پارلمان واگذار خواهد شد و آن‌ها از بین خود نامزدی را برای معرفی به رئیس جمهور انتخاب می‌کنند. نامزد سوم برای معرفی خود باید امضای کتبی از ۶۱ نماینده را داشته باشد. نامزد معرفی‌شده توسط نمایندگان، تنها ۱۴ روز برای تشکیل کابینه فرصت دارد. در صورت پایان تمام این مهلت‌ها و عدم موفقیت در تشکیل دولت، کنست به طور رسمی منحل می‌شود و باید ظرف ۹۰ روز، انتخابات زودهنگام برگزار شود.
در ادامه، به سناریوهای مختلف امکان تشکیل دولت در اسرائیل خواهیم پرداخت:
پیوستن برخی از احزاب و چهره‌های جریان اپوزیسیون به ائتلاف نتانیاهو
تبعاً یکی از اولویت‌های اصلی نتانیاهو، تلاش برای جذب بخشی از احزاب و افراد حاضر در جریان اپوزیسیون به سمت ائتلاف خود است. مطابق این سناریو، نتانیاهو در روزهای آینده تلاش خواهد کرد تا با ارائه پیشنهاداتی جذاب به برخی از چهره‌های حاضر در جریان اپوزیسیون، تلاش کند تا این افراد را با خود همراه ساخته و از این طریق، اکثریت پارلمانی را به دست آورد. مطابق برخی گمانه‌زنی‌ها، بنت و نزدیکان او از اصلی‌ترین افرادی خواهند بود که نتانیاهو در جذب آنان به سمت ائتلاف دولتی فعلی تلاش خواهد کرد.
تشکیل دولت وحدت ملی
یکی از سناریوهای محتمل که به نظر می‌رسد که هم از داخل و هم از خارج اسرائیل موافقان قابل توجهی دارد، تشکیل دولت وحدت ملی با ائتلاف احزاب صهیونیستی و خروج برخی از جریان‌های سیاسی تندرو نظیر قدرت یهودی و صهیونیسم مذهبی از آن باشد. در این سناریو احتمالاً ۴ حزب بزرگ صهیونیستی یعنی لیکود، یاشار، باهم و اسرائیل‌بیتنو در ائتلاف با یکدیگر موفق به تشکیل کابینه شوند. افرادی نظیر ترامپ و هرتزوگ، رئیس جمهور اسرائیل، از این ایده حمایت کرده و به نظر می‌رسد در روزهای آینده تلاش خواهند کرد تا این دولت تشکیل شود. اما اصلی‌ترین مانع این سناریو، اختلافات گسترده میان این احزاب است و باید دید که آیا این احزاب حاضر خواهند شد تا اختلافات قدیمی خود را کنار بگذارند یا همچنان به رقابت با یکدیگر خواهند پرداخت. به هر حال، به نظر می‌رسد که سران احزاب اپوزیسیون با درس‌گیری از سرنوشت بنی‌گانتز، تمایلی به تکرار این سرنوشت برای خود نداشته باشند، اما ممکن است فشارهای درونی و بیرونی، شرایط را به گونه دیگری تغییر دهد.
تشکیل دولت اقلیت توسط بلوک اپوزیسیون با حمایت احزاب عربی
یکی از سناریوهای مطرح شده، ائتلاف احزاب اپوزیسیون با احزاب عربی (چه با مشارکت در دولت و چه به صورت حمایت در کنست بدون مشارکت در دولت) برای تشکیل دولت خواهد بود. در همین چارچوب، یائیر گولان، رهبر حزب دموکرات‌ها، خواستار تشکیل دولت در ائتلاف با احزاب عربی شد. اما بر خلاف گولان، واقعاً مشخص نیست که چهره‌های شاخص دیگری نظیر لیبرمن که در جناح اپوزیسیون حضور دارند، از این ایده حمایت خواهند کرد یا خیر. مطابق نتایج انتخابات، ائتلاف جریان اپوزیسیون حتی در ائتلاف با حزب عربی رعم نیز در کسب اکثریت پارلمانی ناکام بوده و برای دستیابی به این هدف، نیازمند جلب حمایت فهرست مشترک عربی خواهد بود. در این سناریو، از آنجایی که تاکنون سه حزب عربی هدش، تعال و بلد در ائتلاف‌های دولتی حضور نداشته و خود نیز تمایلی به حضور در این ائتلاف‌ها از خود نشان نداده‌اند، پیشبینی می‌شود در این دوره نیز این احزاب وارد ائتلاف دولتی نشوند.
چنانکه در مقدمه اشاره شد در تشکیل دولت و رای اعتماد کسب 61 رای موافق الزام قانونی نیست و اکثریت نسبی ملاک است. بنابراین اگر آراء موافق به 61 عدد نرسد اما تعداد آرای موافق از مخالف بیشتر باشد، تشکیل دولت از نظر حقوقی ممکن است که به آن دولت اقلیت گفته می‌شود؛ گر چه دولت اقلیت برای اداره امور و تصویب قوانین به توافق‌های موردی با نمایندگان خارج از ائتلاف نیاز خواهد داشت که در عمل شاید امکانپذیر نباشد. براساس نتایج موجود انتخابات، این سناریو به لحاظ تئوریک در دو حالت ممکن است. نتانیاهو برای تشکیل کابینه معرفی شود و همه احزاب رای ممتنع بدهد که در این صورت نتانیاهو با 53 رای در برابر 47 رای اپوزیسیون اکثریت نسبی را بدست می‌آورد و دولت اقلیت را شکل می‌دهد. از آنجا که احزاب عربی به نتانیاهو نه رای ممتنع بلکه مخالف می‌دهند در عمل امکانپذیر نیست. در حالت دوم در صورتی که آیزنکوت برای تشکیل کابینه معرفی شود اگر همه احزاب عربی رای ممتنع بدهند باز رای اپوزیسیون از رای ائتلاف نتانیاهو کمتر خواهد بود و نمی تواند دولت اقلیت تشکیل دهد. اما اگر حزب عربی رعم به جای ممتنع، رای موافق بدهد آنگاه اپوزیسیون اکثریت نسبی را بدست می‌آورد و می‌تواند دولت اقلیت را تشکیل دهد. چنین دولتی البته در عمل برای پیشبرد امور مشکل خواهد داشت اما می‌تواند به عنوان مسیری برای گرفتن دولت پیشبرد امور از نتانیاهو مورد توجه اپوزیسیون باشد.
موکول شدن تشکیل کابینه به برگزاری انتخابات بعدی
در صورتی که هیچ یک از احزاب و ائتلاف‌ها موفق به کسب اکثریت پارلمانی و رسیدن به ۶۱ کرسی یا اکثریت نسبی در کنست اسرائیل نشوند، کنست منحل شده و باید انتخابات جدیدی برگزار شود. تا زمان برگزاری انتخابات مجدد، دولت ائتلافی فعلی به رهبری نتانیاهو، به عنوان دولت پیشبرد امور همچنان به فعالیت خود ادامه خواهد داد. در این سناریو، پیشبینی می‌شود که انتخابات جدید به احتمال زیاد در فروردین ماه آینده برگزار شود.
نتایج انتخابات اسرائیل، چشم‌انداز روشنی از آینده سیاسی در این رژیم ترسیم نکرده و همچنان فضای ابهام آلودی بر آینده سیاسی این رژیم سایه افکنده است. در نهایت به نظر می‌رسد مذاکرات و توافقات احتمالی روزهای آتی میان جریان‌های سیاسی در اسرائیل، برنده نهایی این کارزار را مشخص خواهد کرد. امری که اگر با شکست مواجه شود، بن بست سیاسی تا برگزاری انتخابات مجدد، تداوم خواهد داشت.
۰ دیدگاه