بر اساس منابع تاریخی، تا پیش از تاسیس رژیم صهیونیستی، حدود ۱.۲ میلیون عرب فلسطینی در منطقه فلسطین تحت قیمومیت انگلستان زندگی می‌کردند، اما با تاسیس رژیم اسرائیل در سال ۱۹۴۸ و وقوع فجایع موسوم به نکبت، جمعیت گسترده‌ای از اعراب فلسطینی ناچار به ترک اراضی خود شده و تنها ۱۵۰ هزار نفر از این افراد در اراضی اشغالی تحت حاکمیت رژیم صهیونیستی باقی ماندند. دولت رژیم صهیونیستی به این افراد تابعیت اسرائیلی اعطا کرد اما مقامات وقت این رژیم، تا سال ۱۹۶۶ در مناطق سکونت آن‌ها حکومت نظامی اعلام کرده و قوانین سختگیرانه‌ای را بر اعراب داخل مرزهای جعلی اسرائیل اعمال کردند.

جمعیت و مراکز حضور

بنابر نتایج آخرین سرشماری‌ها، جمعیت اعراب با تابعیت اسرائیلی اکنون به بیش از ۲ میلیون نفر رسیده و این افراد حدود بیش از ۲۰ درصد جمعیت رژیم صهیونیستی را تشکیل می‌دهند. عمده اعراب دارای تابعیت اسرائيلی در منطقه الجلیل در شمال و منطقه نقب در جنوب اراضی اشغالی زندگی می‌کنند. اقلیت‌های حاضر در جمعیت رژیم صهیونیستی نظیر مسیحیان، دروزی‌ها و چرکس‌ها نیز غالبا در دسته‌ اعراب گنجانده می‌شوند.

حقوق اجتماعی

شهروندان عرب به ظاهر از حقوق قانونی یکسانی با اسرائیلی‌های یهودی برخوردارند، اما در عمل، ناعدالتی و تبعیض‌های ساختاری، مشکلات فراوانی را برای این جمعیت فراهم آورده است. نرخ بیکاری و فقر بالا، ناامنی و جرم و جنایت گسترده در مناطق عرب نشین، کیفیت آموزشی پایین، ضعف زیرساختی گسترده در مناطق عربی و... از جمله چالش‌هایی است که اعراب دارای تابعیت اسرائیلی در اراضی اشغالی با آن مواجه اند. مطابق آمار سازمان بیمه ملی اسرائیل، حدود ۴۲ درصد از اعراب دارای تابعیت اسرائيلی زیر خط فقر زندگی می‌کنند، اما آمار غیر رسمی این رقم را تا حدود ۶۰ درصد هم اعلام کرده‌اند.

در سال ۲۰۱۸ به موجب تصویب قانون دولت- ملت در کنست رژیم صهیونیستی، بسیاری از اعراب نگران افزایش تبعیض‌ها در اراضی اشغالی شده و خواستار بازنگری و تغییر در این قانون شدند. این قانون رژیم اسرائیل را دولت-ملت قوم یهود اعلام کرد و بیان که «قوم یهود حق منحصر به فردی برای اعمال حق تعیین سرنوشت در کشور اسرائیل دارد». این قانون همچنین زبان عربی را از زبان‌‌های رسمی اسرائیل حذف کرد.

نرخ بالای جرایم در بخش عربی

آمار جرم و جنایت در شهر‌های عربی بسیار بالا بوده و دولت نیز اقدام قابل توجهی نسبت به کاهش سطح جنایات در این مناطق انجام نمی‌دهد. مطابق گزارشات رسمی کنست اسرائیل، در دولت فعلی رژیم صهیونیستی به ریاست نتانیاهو، تاکنون حدود ۸۸۴ عرب اسرائیلی به دلیل وقایع جنایی، جان خود را از دست داده اند. به همین دلیل، در دولت نتانیاهو بارها هزاران تن از ساکنان اراضی اشغالی اعم از عرب و یهودی در شهرهای مختلف اسرائیل گرد هم جمع شده و در تجمعات اعتراضی خواستار افزایش حضور پلیس و نظارت دولتی در مناطق عرب نشین شدند. معترضان با اشاره به تفکرات نژادپرستانه و ضد عربی ایتمار بن‌گویر، وزیر امنیت داخلی رژیم، او را متهم به کم کاری و اهمال در تامین امنیت مناطق عرب نشین کرده‌اند. همچنین در پارلمان اسرائیل، اسموتریچ، وزیر دارایی رژیم در پاسخ به انتقادات احزاب عربی نسبت به عدم تخصیص بودجه کافی برای مقابله با تهدیدات امنیتی در جوامع عربی بیان کرد:« شما یکدیگر را به کشتن می‌دهید و به خاطر این کار ما را سرزنش می‌کنید؟ مشاجرات درونی اعراب ارتباطی به ما ندارد». این پاسخ‌ها با موجی از انتقادات همراه شده و حتی برخی از نمایندگان یهودی کنست نیز با رد سخنان اسموتریچ بیان کردند که »وزیر دارایی اسرائیل باید به مطالبات تمام شهروندان اسرائيل رسیدگی کند.» 

اعراب و خدمت سربازی

اعراب الزامی به خدمت سربازی و حضور در ارتش رژیم صهیونیستی ندارند اما امکان حضور داوطلبانه این افراد در ارتش رژیم صهیونیستی وجود دارد. به عنوان مثال ایلا واویه، سخنگوی عربی ارتش رژیم صهیونیستی، به عنوان یک فرد عرب مسلمان، در ارتش رژیم صهیونیستی مشغول به فعالیت است. گرچه الزامی به حضور اعراب در ارتش رژیم اسرائیل وجود ندارد، اما با عدم عضویت در ارتش، این افراد عملا خود را از مزایای جانبی قابل توجه حضور در این نهاد نظامی نظیر برخی مجوزها و تسهیلات مالی و شغلی محروم می‌کنند.  

نقش اعراب در سیاست

شهروندان عرب اسرائیلی غالبا تمایلی به شرکت در انتخابات نداشته و آمار مشارکت در این جماعت بسیار پایین‌تر از میانگین یهودیان است. بسیاری از اعراب با شعار مقاطعه به معنی تحریم، خواستار تحریم انتخابات و عدم حضور جماعت عربی در انتخابات کنست رژیم صهیونیستی هستند. با این حال برخی از احزاب عربی در انتخابات کنست شرکت کرده و موفق به کسب کرسی در پارلمان اسرائیل می‌شوند. ۴ حزب شاخص جماعت عربی در رژیم صهیونیستی عبارتند از: هدش، تعال، بلد و رعم.

هدش

حزب هدش یا الجبهة الديمقراطية للسلام والمساواة به معنی جبهه دموکراتیک برای صلح و برابری یک حزب با گرایشات کمونیستی است که در سال ۱۹۷۷ تاسیس شد. این حزب با حزب کمونیست اسرائیل(ماکی) در ائتلاف بوده و رهبر فعلی آن یوسف جبارین است. این حزب گرایشات غیرصهیونیستی داشته و به عنوان اولین حزب در رژیم صهیونیستی، از راه ‌حل دو دولتی حمایت کرده است. عمده طرفداران این حزب اعراب سکولار، بخشی از مسیحیان و یهودیان کمونیست‌گرا هستند. ایده اصلی هدش، «تلاش مشترک یهودیان و اعراب برای برقراری صلح و برابری» است. هدش تاکنون به هیچکدام از ائتلاف‌های دولتی نپیوسته و این حزب در میان دولت‌های رژیم، تنها از دولت اسحاق رابین، به دلیل به رسمیت شناختن سازمان آزادی بخش فلسطین و انعقاد پیمان اسلو، حمایت کرده است.

تعال

حزب تعال یا الحركة العربية للتغيير به معنی جنبش عربی برای تغییر، حزب عربی دیگری است که در سال ۱۹۹۵ توسط احمد طیبی، مشاور یاسر عرفات تاسیس شد. این حزب گرایشات ملی‌گرایی عربی داشته و از ایده دو دولتی حمایت می‌کند. حزب تعال به عنوان حزبی سکولار شناخته می‌شود. این حزب گرایشات ضد صهیونیستی داشته و معمولا در ائتلاف با دیگر احزاب عربی، یک یا دو کرسی در کنست را به دست می‌آورد.

بلد

بلد یا التجمع الوطني الديمقراطي به معنی تشکل ملی دموکراتیک، دیگر حزب عربی است که گرایشات تند ملی‌گرایانه ضد صهیونیستی داشته و رهبری آن با سامی ابو شحاده است. این حزب هدف خود را «تلاش برای تبدیل دولت اسرائیل به یک دولت دموکراتیک واقعی برای همه شهروندان، فارغ از هویت ملی یا قومی افراد» اعلام کرده است. این حزب در سال ۱۹۹۵ تاسیس شده و نمایندگی از شهروندان عرب اسرائیلی و مبارزه با برتری جویی نژادی یهودیان، دستور کار اصلی این حزب است. این حزب نیز مطابق سایر احزاب عربی، از ایده دو دولتی و تاسیس کشور فلسطین حمایت می‌کند. اظهارات ضد صهیونیستی شماری از مقامات بلد و نیز وقایعی نظیر دیدار برخی سران سابق این حزب با مقامات حزب‌الله لبنان و دولت سابق سوریه، با موجی از خشم و نفرت از جانب احزاب یهودی مواجه شده و حتی در برخی برهه‌ها، تلاش‌هایی در جهت اخراج اعضای این حزب از کنست و عدم تایید صلاحیت بلد برای شرکت در انتخابات نیز صورت گرفت.

رعم

رعم یا فهرست عربی متحد، دیگر حزب عربی است که در سال ۱۹۹۶ توسط منصور عباس تاسیس شد. این حزب گرایشات اسلام‌گرایانه داشته و همین مسئله سبب شده است تا احزاب مخالف، لقب اخوان‌ المسلمین اسرائیل را به این حزب بدهند. عمده طرفداران این حزب، اعراب مسلمان اسرائیل و اعراب ساکن نقب هستند. اگرچه حزب رعم به عنوان رکن سیاسی شاخه جنوبی جنبش اسلامی اسرائیل شناخته می‌شود، اما رهبری این حزب تلاش دارد تا هرگونه پیوند حزب رعم با جنبش اسلامی اسرائيل را به دلیل جلوگیری از ارتباط دادن این حزب به اخوان المسلمین توسط جریان‌های تندرو یهودی رد کند. در خصوص جنبش اسلامی در اسرائیل باید گفت که این جنبش به دنبال همگرایی اسلامی در میان اعراب اسرائیل و نیز بهبود شرایط زندگی اعراب و سایر گروه‌های اقلیت در اراضی اشغالی است. در سال ۱۹۹۶، برخی از اعضای این جنبش با شرکت در انتخابات پارلمانی رژیم صهیونیستی موافقت کردند، اما برخی نیز با این مسئله مخالفت کرده و آن را رد کردند. همین مسئله در کنار موافقت یا عدم موافقت با پیمان اسلو سبب شد تا جنبش اسلامی به دو شاخه شمالی و جنوبی تبدیل شود. شاخه شمالی از همان ابتدا با پیمان اسلو و شرکت در انتخابات مخالفت کرده و رویه رادیکالتری را اتخاذ کرد، اما شاخه جنوبی رویکرد معتدل‌تری را پیش گرفته و علاوه بر پذیرش پیمان اسلو، برای اولین بار در انتخابات کنست سال ۱۹۹۶ شرکت کرد. در سال ۲۰۱۵ فعالیت شاخه شمالی به دلیل ادعای برخی احزاب تندرو در خصوص ارتباط این گروه با حماس و اخوان المسلمین ممنوع اعلام شد، اما شاخه جنوبی همچنان به فعالیت خود ادامه داد.

عملکرد احزاب عربی در کنست

به لحاظ تعداد کرسی‌ها این احزاب در دوره‌های مختلف عملکرد متفاوتی داشته‌اند. در سال ۲۰۱۵، چهار حزب عربی برای نخستین بار با یکدیگر ائتلاف کردند و توانستند در کنست رژیم صهیونیستی ۱۳ کرسی به دست بیاورند. بیشترین تعداد کرسی این ائتلاف در سال ۲۰۲۰ به دست آمد، زمانی که فهرست مشترک عربی موفق به کسب ۱۵ کرسی در کنست شد. در انتخابات اخیر نیز، سه حزب عربی هدش، تعال و بلد توافق کرده‌اند که با ارائه لیستی واحد، به طور مشترک در انتخابات شرکت کنند. اما رعم حاضر نشد تا به این ائتلاف بپیوندد و در نهایت نیز اعلام کرد که جدای از سایر احزاب عربی در انتخابات شرکت خواهد کرد.

حزب رعم در سال ۲۰۲۱ نقش تعیین‌کننده و کم سابقه‌ای را در تشکیل کابینه رژیم صهیونیستی ایفا کرد. در این دوره از انتخابات، احزاب حامی نخست وزیری نتانیاهو تنها ۵۲ کرسی به دست آورده و در مقابل، احزاب مخالف او موفق به کسب ۵۸ کرسی شدند. ۱۰ کرسی نیز سهم احزاب عربی شد که ۶ کرسی از آن، به ائتلاف هدش- تعال- بلد رسید و ۴ کرسی نیز سهم حزب رعم شد. در میان احزاب عربی، احزاب هدش، تعال و بلد هرگونه مذاکره برای پیوستن به ائتلاف دولتی را رد کرده و فقط حزب رعم موافقت خود با پیوستن به ائتلاف دولتی را اعلام کرد. به همین دلیل، ائتلاف بنت ـ لاپید برای تشکیل کابینه ناچار شد وارد مذاکره با حزب رعم شود. حزب رعم نیز برای حضور در کابینه شروطی نظیر اختصاص بودجه‌ای ۱۶ میلیارد دلاری برای بهبود زیرساخت‌ها و مهار ناامنی‌ و جرایم سازمان یافته در شهرهای عرب‌نشین درخواست کرد. با قبول شروط منصور عباس و پیوستن او به ائتلاف بنت – لاپید، در نهایت این ائتلاف توانست به لطف ۴ کرسی حزب رعم، در کنست صاحب ۶۲ کرسی شده و کابینه تشکیل دهد. منصور عباس، رئیس حزب رعم، هدف خود از پیوستن به ائتلاف بنت – لاپید را بهبود وضعیت اعراب اسرائیلی و رهایی آنان از تبعیض و بی‌توجهی دولت عنوان کرد. او در این خصوص اعلام کرد:«من اینجا به روشنی و صراحت می‌گویم، وقتی تشکیل و ادامه حیات این دولت به موافقت حزب ما متکی است، ما قادر خواهیم بود بر آن تأثیر بگذاریم و کارهای بزرگی برای جامعه عرب انجام دهیم.»

احزاب عربی و انتخابات آتی

مطابق آخرین نظرسنجی‌ها، در انتخابات ۲۷ اکتبر، لیست مشترک سه حزب عربی هدش، تعال و بلد ۷ تا ۱۰ کرسی و حزب رعم نیز ۴ تا ۶ کرسی کسب خواهد کرد. بر همین اساس، احزاب عربی در انتخابات آتی در مجموع موفق به کسب ۱۱ تا ۱۶ کرسی خواهند شد. 

تعداد بالای کرسی‌های احزاب عربی در انتخابات کنست سبب خواهد شد تا احزاب ائتلاف دولتی و جریان اپوزیسیون هیچکدام نتوانند بدون مذاکره با احزاب عربی کابینه تشکیل دهند. مطابق شواهد موجود، وقوع عملیات طوفان‌ الاقصی شرایط را به گونه‌ای تغییر داده است که اکنون هیچ یک از جناح‌های ائتلاف دولتی فعلی و اپوزیسیون، تمایلی به مذاکره با احزاب عربی برای حضور در کابینه ائتلافی نداشته باشند. علاوه بر این، حضور چهره‌های تندرویی نظیر اسموتریچ و بن‌گویر در ائتلاف دولتی فعلی به رهبری نتانیاهو و نیز حضور  افرادی نظیر آویگدور لیبرمن در احزاب اپوزیسیون، مانع از مذاکره این جناح‌ها با احزاب عربی برای تشکیل دولت شده و بر این اساس، ممکن است مجددا دوره‌ای از هرج و مرج‌های سیاسی در اسرائیل آغاز شود. در این سناریو، نتانیاهو تا زمان برگزاری انتخابات مجدد، همچنان نخست وزیر رژیم صهیونیستی باقی مانده و رهبری دولت پیشبرد امور را برعهده خواهد داشت.

اما یکی از تغییرات مهم در حزب رعم، ورود یواو سگالوویچ، یکی از نمایندگان سابق کنست از حزب یش‌اتید به این حزب است. او که به عنوان معاون وزیر امنیت داخلی در دولت بنت-لاپید، سابقه خوبی در مبارزه با جرم و جنایت در جامعه عربی داشته است، با حمایت اعضای شاخص حزب رعم، به این حزب پیوسته و جایگاه دوم را در لیست انتخاباتی این حزب کسب کرده است. حضور سگالوویچ در حزب رعم می‌تواند تا سران اپوزیسیون را به مذاکره با این حزب یا حداقل شخص سگالوویچ برای پیوستن به ائتلاف دولتی ترغیب کند، هرچند که تا این لحظه چهره‌های شاخص اپوزیسیون هرگونه مذاکره با حزب عربی رعم را رد کرده‌اند.