نام پاکستان و شخص فرمانده نیروهای دفاعی این کشور، عاصم منیر، از آغاز گفتگوهای پایان جنگ تاکنون بیش از هر میانجی دیگری بر سر زبان‌ها بوده است. فارغ از اینکه سرنوشت توافقنامه اخیر چه باشد، پاکستان با نقش‌آفرینی فعال به عنوان میانجی بین ایران و ایالات متحده دستاوردهای قابل‌توجهی داشته است. این دستاوردها را می‌توان در چهار سطح فردی (برای شخص عاصم منیر)، ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی بررسی نمود.

تثبیت چهره دیپلماتیک عاصم منیر

برای شخص عاصم منیر این میانجی‌گری به یک کمپین برندینگ و تصویرسازی موفقیت‌آمیز بدل شده است. منیر پیش از این تلاش‌ها، علیرغم اینکه به عنوان یک چهره نظامی و امنیتی قدرتمند شناخته شده بود، آوازه دیپلماتیک چندانی نداشت. در جریان این تلاش‌ها اما، این تصویر از منیر در ذهن عمده ناظران پدیدار شده که وی، از معدود رهبران موجود جهان است که می‌تواند در آن واحد با تهران و واشنگتن تماس مستقیم برقرار کند و منبعث از کنشگری خود، مقامات عالی ایران و آمریکا را پس از نزدیک به پنج دهه پشت یک میز بنشاند. منیر اکنون علاوه بر «فرمانده نیروهای دفاعی پاکستان»، به‌عنوان «فیلد مارشال محبوب» آمریکا، «دوست و برادر» ایرانی‌ها و تسهیلگر اصلی «توافق اسلام‌آباد» شناخته خواهد شد. این دستاوردها به طور خاص می‌توانند جایگاه وی را برای مواجهه با بحران‌های متاخر پاکستان، از زندان «ادیاله» گرفته تا «وزیرستان» و رودخانه سند، تقویت کند و همزمان، به افزایش حمایت بین‌المللی از تلاش‌های وی، به‌عنوان یک سیاستمدار قابل، برای تثبیت قدرت فردی در پاکستان بینجامد.

تخلیه فشارهای اقتصادی و افکار عمومی

در سطح ملی، پاکستان موفق شده است فشار ناشی از اختلال در زنجیره تامین انرژی خلیج فارس را علیه اقتصاد شکننده خود متوقف سازد. ظرفیت ذخیره‌سازی پاکستان اندک است و این کشور 80 درصد نفت و گاز وارداتی خود را از کشورهای حاشیه خلیج فارس تامین می‌کرد. از این منظر، فشار انسداد تنگه و جهش قیمت انرژی برای پاکستان تبعات وسیع‌تری به دنبال داشت. مضاف بر این، پاکستان با توفیق در میانجی‌گری و متوقف‌ساختن آتش، پاسخ مناسبی به افکار عمومی همسو با ایران –بالاخص شیعیان- داده است.

جلوگیری از تنگ‌تر شدن حلقه محاصره

در سطح منطقه‌ای، تغییر رژیم در ایران و روی‌کار آمدن یک دولت همسو با اسرائیل، حلقه محاصره را علیه پاکستان تنگ‌تر می‌کرد. در محیط رسانه‌ای پاکستان به‌کرات درباره این مسئله بحث می‌شد که چنین تحولی، به معنای گسترش حلقه محاصره‌ای است که از سوی هند، طالبان و اسرائیل دور پاکستان تنیده شده است و اثر سرریز آن در افزایش حملات تروریستی در بلوچستان و خیبرپختونخوا قابل مشاهده است. علاوه بر این، توافق حاصل شده کابوس راهبردی پاکستان برای انتخاب میان ایران یا عربستان را مرتفع ساخته است.

ارتقای تصویر بین‌المللی و افزایش قدرت مانور

مهم‌ترین دستاورد پاکستان از میانجی‌گری را اما باید در سطح بین‌المللی جستجو کرد. دیری است که نام پاکستان در افکار عمومی جهان با مشکلات و معضلاتی همچون «تروریسم» و «افراط‌گرایی» گره خورده است و پروپاگاندای فعال با محوریت هند علیه این کشور، در سال‌های اخیر با قوت و شدت ادامه داشته است. نزد نخبگان و سیاست‌مداران نیز، نام پاکستان برای بسیاری تداعی‌کننده کشوری با شکنندگی اقتصادی و ابهام در سیاست امنیتی یا به اصطلاح ترامپ در مناظرات انتخاباتی خود،«نیروی بی‌ثبات‌کننده» بود. در این میان، میانجی‌گری برای متوقف‌ساختن جنگی که آثار آن در پمپ بنزین‌ها و مزارع چهارگوشه دنیا به صورت روزمره احساس می‌شد، فرصتی به پاکستان اعطا نموده تا تصویر یک قدرت مسئول و تسهیلگر صلح از خود ارائه نماید. باید توجه داشت که این نقش‌آفرینی موفق و ارتقای تصویر بین‌المللی، قدرت مانور دیپلماتیک و سیاسی پاکستان را در سایه تقابل فزاینده ایالات متحده و چین بیشتر می‌کند و این کشور می‌تواند اعتبار به‌دست‌آمده از این میانجی‌گری را در پایتخت‌های مختلف، از پکن و واشنگتن گرفته تا تهران، آنکارا، ریاض و قاهره خرج نماید.

جمع‌بندی

توافق اسلام‌آباد آوازه دیپلماتیک عاصم منیر را تقویت نموده است و حمایت بین‌المللی از تثبیت قدرت وی در پاکستان را افزایش خواهد داد. این نقش‌آفرینی مثبت می‌تواند برای پاکستان آورده سیاسی و اعتباری مشهودی به همراه داشته باشد که دستکم از زمان پرویز مشرف بدین سو، کمیاب بوده است. در واقع، پاکستان پس از این میانجی‌گری موفقیت‌آمیز می‌تواند به افزایش پرستیژ بین‌المللی خود امیدوار باشد و باتکای آن، برای حل معضلات داخلی و منطقه‌ای ظرفیت خلق نماید؛ هرچند که نمی‌توان از فعلیت‌یابی این ظرفیت‌ها در عمل مطمئن بود.