واشنگتن و پکن درگیر رابطه‌ای ناآرام و آمیخته با بی‌اعتمادی عمیق، وابستگی اقتصادی متقابل، و تلاش فزاینده برای جدا کردن اقتصادهایشان از یکدیگر هستند؛ آن هم پیش از آنکه این وابستگی به ابزاری برای فشار سیاسی تبدیل شود. یافتن منافع مشترک دشوار است و تبدیل همان منافع محدود به چیزی شبیه همکاری واقعی، نیازمند سرمایه سیاسی بیشتری است که ظاهراً هیچ‌یک از دو طرف در مقطع کنونی حاضر به صرف آن نیستند.

دستاوردهای تاکتیکی، نه پیشرفت‌های راهبردی

در جریان مذاکرات در پکن، هر دو رهبر به دنبال کسب امتیازهای تاکتیکی هستند. اما مهم‌تر از همه، آن چیزی است که این سفر قرار نیست به دست آورد. بعید است این نشست به حمایت معنادار چین از تلاش‌های آمریکا در قبال ایران منجر شود. چین خواهان بازگشایی تنگه هرمز است، اما علاقه‌ای ندارد که سرمایه دیپلماتیک واقعی خود را صرف نجات دولت ترامپ از هزینه‌های مرتبط با جنگ علیه ایران کند. در پشت پرده، پکن همچنان از نظام ایران حمایت می‌کند.

پنج نشانه موفقیت

هرچند همیشه احتمال غافلگیری وجود دارد، اما این سفر احتمالاً حول مجموعه محدودی از موضوعات بوده است: تایوان، کنترل صادرات، تجارت، زندانیان و مواد معدنی حیاتی.

1️⃣ جلوگیری از اشتباه در موضوع تایوان. رهبران چین امیدوارند از این نشست برای تضعیف حمایت آمریکا از تایوان استفاده کنند. رهبر اپوزیسیون تایوان، چنگ لی‌وون، در آوریل به پکن سفر کرد و در دیدار با شی رویکردی کم‌سابقه و سازش‌جویانه اتخاذ کرد. از سوی دیگر دولت ترامپ هنوز بسته ۱۴ میلیارد دلاری خرید تسلیحات تایوان را تأیید نکرده است؛ گزارش‌ها حاکی از آن است که تیم ترامپ برای جلوگیری از خشم پکن پیش از نشست، این توافق را به تعویق انداخته است. پکن تلاش خواهد کرد ترامپ را متقاعد کند این تأخیر را ادامه دهد. شی همچنین تلاش خواهد کرد ترامپ را به فاصله گرفتن از مواضع سنتی آمریکا درباره تایوان وادار کند. اگر ترامپ بتواند از این تله‌ها در موضوع تایوان دوری کند، بسیاری در واشنگتن نفس راحتی خواهند کشید.

2️⃣ جدا نگه داشتن کنترل‌های صادراتی آمریکا از تعهدات خرید چین. ترامپ می‌خواهد چین برای کاهش کسری تجاری آمریکا، خریدهای بزرگی انجام دهد. انتظار می‌رود این نشست به تعهدات جدید چین برای خرید سویا، هواپیما و دیگر کالاهای آمریکایی منجر شود؛ کالاهایی که چین پیش‌تر در توافق تجاری «فاز اول» در دولت اول ترامپ وعده خرید آن‌ها را داده بود، اما هرگز به‌طور کامل اجرا نکرد.

پکن تلاش خواهد کرد تا دسترسی گسترده‌تری به فناوری‌های پیشرفته آمریکا، از جمله تراشه‌های نیمه‌رسانا و موتورهای هواپیما، به دست آورد. همین تلاش برای پیوند زدن خریدها به فناوری، نقطه‌ای است که دولت ترامپ باید با احتیاط در آن حرکت کند.

3️⃣ کاهش تنش‌های تجاری. زمانی که ترامپ و شی آخرین بار در اکتبر ۲۰۲۵ در کره جنوبی دیدار کردند، توافق کردند تعرفه‌های تلافی‌جویانه‌ای را که در ماه‌های قبل اعمال شده بود، به مدت دوازده ماه تعلیق کنند. این تعرفه‌های بی‌سابقه به هر دو طرف آسیب زده و بنابراین واشنگتن و پکن در تمدید آتش‌بس تجاری منافع مشترک دارند. احتمالاً نوعی از تمدید این توافق حاصل خواهد شد.

4️⃣ آزادی بازداشت‌شدگان. این نشست ممکن است در موضوع زندانیان غافلگیری‌های واقعی به همراه داشته باشد. کاخ سفید پیش از این نشست آماری از آمریکایی‌های آزادشده منتشر کرد که چشمگیر بود. ترامپ نشان داده که حاضر است در این موضوع بر شی فشار وارد کند. چین چندین زندانی شاخص را در بازداشت دارد، از جمله آمریکایی‌ها و افرادی که صرفاً به دلیل ارتباطشان با ایالات متحده به‌طور ناعادلانه بازداشت شده‌اند.

5️⃣ گرفتن تعهدات قوی‌تر از پکن درباره مواد معدنی حیاتی. پس از دیدار ترامپ و شی در کره جنوبی، کاخ سفید مدعی بود چین چندین تعهد درباره مواد معدنی حیاتی داده است. با این حال، در عمل این کنترل‌های صادراتی همچنان برقرار هستند. شرکت‌های آمریکایی هنوز برای واردات عناصر نادر خاکی از چین نیازمند مجوزند و این مجوزها همچنان به‌صورت موردی صادر می‌شوند و هیچ «مجوز عمومی» برای آمریکا وجود ندارد. در حالی که پکن می‌خواهد این اهرم فشار را حفظ کند، واشنگتن به دنبال آن است که آن را تا حدی کاهش دهد.

در مجموع، بهترین سناریو برای آمریکا آن است که ترامپ در موضوع تایوان و کنترل صادرات را مدیریت کند، تنش‌های تجاری را کاهش دهد، در سایر مسائل دوجانبه با چین به پیشرفت‌های محدود اما مفید برسد، و آزادی زندانیان اولویت‌دار را تضمین کند. دستیابی به چنین نتیجه‌ای کاملاً ممکن است؛ اما عکس آن نیز به همان اندازه محتمل است، و غافلگیری همیشه امکان‌پذیر خواهد بود.

منبع: شورای آتلانتیک