اردن به عنوان یکی از متحدان آمریکا در منطقه غرب آسیا همواره روابط نزدیکی با واشنگتن داشته و از کمک‌های نظامی سالیانه ایالات متحده برخوردار بوده است. علاوه بر این پس از عادی‌سازی روابط اردن و اسرائیل در سال     ۱۹۹۴، امان همواره به رغم انتقادات ظاهری از اقدامات این رژیم از جمله نسل‌کشی در جریان جنگ غزه، اما در عمل روابط نزدیکی با تل‌آویو به خصوص در ضدیت و مقابله با محور مقاومت ایفا نموده است.

نقش اردن در جنگ ۱۲ روزه

در جریان جنگ ۱۲روزه اسرائیل علیه ایران، اردن به عنوان کشوری با موقعیت جغرافیایی حساس و روابط استراتژیک با آمریکا و اسرائیل، نقش نظامی خاصی ایفا کرد. اگرچه اردن مستقیماً وارد درگیری‌ها نشد، اما با همکاری‌های مهم خود در زمینه دفاع هوایی و رهگیری موشک‌ها و پهپادهای ایرانی، به تل‌آویو و واشنگتن در مقابله با اقدامات نظامی ایران نقش مهمی ایفا کرد. شواهد نشان می‌دهند که سیستم‌های دفاعی پیشرفته اردن، مانند سامانه‌های راداری و پدافند هوایی، در همکاری با سیستم‌های مشابه آمریکایی و اسرائیلی، توانستند به طور مؤثری تعدادی از موشک‌ها و پهپادهای ایرانی شلیک شده به سمت اسرائیل را رهگیری و منهدم کنند. این همکاری‌ها به‌طور ویژه از طریق مراکز فرماندهی مشترک میان اردن، آمریکا و اسرائیل انجام شد، که توانستند اطلاعات مربوط به پرتاب موشک‌ها و پهپادها را به سرعت شبیه‌سازی و رهگیری کنند. یکی از نمونه‌های بارز این همکاری‌ها، مشارکت اردن در پروژه سامانه ضد موشکی تاد (THAAD) بود که توسط آمریکا در منطقه مستقر شد. این سامانه قادر بود موشک‌های بالستیک را در ارتفاعات بالا رهگیری و نابود کند. همچنین، اردن در ارائه فضای هوایی خود به آمریکا و اسرائیل برای اجرای عملیات‌های هوایی و راداری در رهگیری حملات موشکی و پهپادی ایران نقش داشت. اطلاعات منتشر شده از منابع نظامی نشان می‌دهد که اردن به عنوان یک شریک استراتژیک، داده‌های راداری و اطلاعات مربوط به موقعیت موشک‌ها و پهپادهای ایرانی را به اشتراک گذاشت و در این راستا، پشتیبانی مستقیم از عملیات‌های رهگیری موشکی انجام داد. ضمن اینکه هواپیماهای جنگنده اردنی مانند اف-۱۶ مستقیما در رهگیری پهپادهای انتحاری ایران مشارکت داشتند.

آرایش نیروها و تجهیزات آمریکا در اردن

با تشدید تنش‌ها بین ایران و آمریکا و تلاش آشکار واشنگتن برای افزایش معنادار حضور نظامی در برخی کشورهای غرب آسیا و حضور دریایی پر رنگ در دریای عرب، اردن نیز از کشورهای هدف آمریکا برای استقرار نظامی محسوب می شود.  سایت دیفنس‌ایندکس در این زمینه می‌نویسد: در یک جنگ احتمالی آمریکا و اسرائیل با ایران، ممکن است نه تنها بریتانیا، بلکه اردن و جمهوری آذربایجان نیز از حمله به ایران حمایت کنند.

هواپیماها و جنگنده‌های رهگیر/تهاجمی

تا ۲ بهمن دست‌کم ۲۹ فروند هواپیمای ترابری سنگین سی-۱۷ نیروی هوایی آمریکا به‌همراه حداقل ۱۲ فروند تانکر سوخت‌رسان هوایی وارد غرب آسیا شدند. مقصد اصلی این هواپیماها پایگاه‌های آمریکا در قطر و اردن گزارش شده است. نکته مهمتر از اعزام ناوگروه‌های تهاجمی به منطقه، استقرار جنگنده‌های ضربتی اف -۱۵ ایی استرایک ایگل در اردن است، خبری که میان اخبار ورود ناو گروه هواپیمابر آبراهام لینکلن گم شد. یک اسکادران جدید از جنگنده‌های اف-۱۵ ایی نیروی هوایی آمریکا روز جمعه ۳ بهمن از پایگاه نیروی هوایی لیکن‌هیث در بریتانیا به سمت اردن حرکت کرد. خلبانان اف ۱۵ ایالات متحده بیشترین تجربه را در درگیری با پهپادها و رهگیری موشک‌های ایرانی در جریان جنگ ۱۲ روزه داشتند. طبق تصاویر ماهواره‌ای منتشر شده از پایگاه موفق السلطی اردن، ۱۷ فروند اف-۱۵ ایی و ۵ فروند ترابری سی -۱۷ در این پایگاه مستقر هستند، بیشتر این هواپیماهای سی -۱۷ از ناوگانی‌اند که اخیرا به این پایگاه اعزام شده‌اند. پایگاه موفق السلطی از دیرباز یکی از پایگاه‌های اصلی امریکا در غرب آسیا است که همواره پذیرای جنگنده‌های آمریکایی به ویژه ناوگان اف-۱۵ بوده است. نیروی هوایی امریکا در کنار جنگنده های اف-۱۵ ایی، هواپیماهای پشتیبانی نزدیک هوایی ای -۱۰ تاندربولت را نیز در اردن مستقر کرده است. هم چنین تصویر جنگنده های اف-۳۵ امریکا که به تازگی در اردن مستقر شده‌اند منتشر شده است.

پنتاگون از این موضوع آگاه است که موشک ها و پهپادهای انتحاری ایران حتی با وجود حمله گسترده علیه پایگاه‌های موشکی و پهپادی در داخل ایران، همچنان می‌توانند توانایی عملیاتی داشته باشند و به همین دلیل یکی از لایه‌های دفاعی را متکی بر هواپیمای ای -۱۰ می‌داند که با داشتن توپ ۳۰ میلیمتری جی ای یو-۸  و راکت‌های هدایت لیزری ۷۰ میلیمتری در غلاف‌های ۷ عددی، نقشی محوری در دفاع ضد پهپادی ایفا می‌کند. این هواپیما سرعت پایینی (حدود ۵۰۰ کیلومتر در ساعت) در پرواز کروز دارد و با سهولت بیشتری قادر به تعقیب پهپادهای انتحاری و انهدام آنها با توپ ۳۰ میلیمتری و موشک هوا به هوای کوتاه برد سایدوایندر است. تجربه جنگ روسیه و اوکراین و جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل ثابت کرده است که یکی از راه‌های مناسب برای درگیری با پهپادهای انتحاری، استفاده از بالگرد و هواپیماهای پشتیبانی نزدیک هوایی است که می‌توانند با توپ داخلی خود با این پهپادها درگیر بشوند.

اختلالگرهای تاکتیکی

مساله مهم دیگر اعزام چهار فروند جنگنده ایی‌ای-۱۸جی گراولر ویژه جنگ الکترونیک و سرکوب پدافند هوایی به اردن است که زیر بال خود مجهز به پاد AN/ALQ_99 هستند که وظیفه TJS یا «سیستم اختلالگر تاکتیکی»را دارند. ماموریتی که این پاد انجام می‌دهد با نقش احتمالی‌اش در اردن همخوانی دارد که عملیات پشتیبانی الکترونیک ( (ESM یا شنود و کسب اخرین اطلاعات از تحرکات راداری و موشکی پدافندی ایران را ممکن می‌سازد. پرواز مداوم پهپادهای آمریکا در خلیج فارس و پرواز هواپیمای تخصصی آرسی – ۱۳۵که به جمع آوری اطلاعات الکترونیک به خصوص کشف محل رادارها می پردازد، احتمالا مقدمه‌ای برای ماموریت گراولرها بوده است. هواپیمای" آر سی- 135 یو" به طور تخصصی برای انالیز امواج راداری و کشف محل دقیق رادار توسعه یافته است. با توجه به ارسال تجهیزات پدافندی از روسیه به ایران بعد از جنگ ۱۲ روزه، این هواپیما اعزام شده تا بتواند از اخرین تغییرات باخبر بشود.

هم چنین یک فروند هواپیمای HC-130J Combat King II متعلق به یگان جست‌وجو و نجات رزمی آمریکا از پایگاه خانیا یونان به پایگاه موفق‌السلطی اردن منتقل شده و مأموریت اصلی آن پشتیبانی از عملیات بازیابی خدمه در شرایط رزمی است.

ماهیت نقش‌آفرینی اردن در جنگ احتمالی آینده

نکته مهم ماهیت نقش آفرینی دوباره اردن در حمله نظامی احتمالی آمریکا به ایران است . انتظار می رود همانند جنگ ۱۲روزه اردن مستقیماً وارد درگیری‌ آمریکا و ایران نشود ، اما با همکاری‌های مهم خود در زمینه دفاع هوایی و رهگیری موشک‌ها و پهپادهای ایرانی با توجه به تهدید ایران به هدف قرار دادن اسرائیل، به واشنگتن در مقابله با اقدامات نظامی ایران کمک کند. اساسا واشنگتن از امان انتظار دارد با توجه به کمک های نظامی و اقتصادی سالانه به اردن ، ملک عبدالله دوم نیز در این گونه مواقع حساس ، انتظارات آمریکا را برآورده نماید. اردنی ها در جنگ تحمیلی ۸ ساله نیز حامی رژیم بعت عراق بودند.

چشم‌انداز عملیاتی

با رصد دقیق تحرکات اخیر در پایگاه‌های "موفق السلطی" (اردن) و "الظفره" (امارات) و همچنین نوع تجهیزات سنگین منتقل شده به منطقه، به خصوص جنگنده‌های اف-۱۵ ایی، به نظر می‌رسد که کاربست تاکتیک‌های کلاسیک و قدیمی از سوی ایران کارایی نداشته باشد. طرح عملیاتی آمریکا از حالت "ضربه سریع و محدود" در جریان بمباران تاسیسات هسته‌ای ایران به راهبرد خطرناک "محاصره لایه‌به‌لایه" تغییر وضعیت داده است و آمریکا، به احتمال زیاد قصد دارد پیش از ورود جنگنده‌هایش به آسمان ایران، با ترکیب حملات سایبری سنگین و شلیک انبوه موشک‌های کروز دوربرد (JASSM و تاماهاوک)، شبکه پدافندی ایران را کور و فلج کند. حیاتی‌ترین پاسخ ایران در این سناریو می‌تواند اجرای ضربه پیش‌دستانه "باند و بتن"باشد.

در واقع، نقطه ثقل آمریکا در حال حاضر "آسمان" نیست، بلکه "زمین" است و جنگنده‌های ضربتی اف -۱۵ ایی مستقر در اردن که مجهز به بمب‌های سنگرشکن نیز هستند، پاشنه آشیل عملیات ایالات متحده علیه ایران محسوب می‌شوند. از همین رو، ایران ممکن است با موشک‌های بالستیک سوخت جامد (مانند خیبرشکن)، باندهای پرواز در "موفق السلطی" (اردن) و "الظفره" (امارات) را با هدف ایجاد حفره و تخریب باند هدف قرار دهد. اگر باند این پایگاه‌ها تخریب شود، جنگنده‌ها قادر به برخاستن نخواهند بود و ایران تا آمادگی برای موج بعدی حملات موشکی، از حملات بیشتر در امان خواهد بود. در واقع، ایران به دنبال پیروزی در جنگ هوایی نخواهد رفت، بلکه تلاش خواهد کرد از طریق تخریب باند فرودگاه و کور کردن چشم‌های الکترونیکی عملیات آمریکا را متوقف کند.