مس یکی از عناصر اساسی مورد استفاده در بخش‌های سنتی تولید و ساختمان‌سازی و صنایع نوظهور دیجیتال و انرژی سبز است. توقف و گسست در تولید برخی از معادن، کاهش حاشیه سود در صنایع فرآوری مس و اقدام به انباشت ذخایر مس توسط ایالات متحده بازار جهانی مس را به دوره‌ای از فشار و محدودیت وارد نموده و عرضه جهانی مس فرآوری‌شده به احتمال زیاد در سال ۲۰۲۶ و پس از آن با محدودیت مواجه خواهد شد. محدودیت‌های موجود در بازار مس متاثر از تشدید اصطکاک‌ها در زنجیره تأمین، تصمیمات سیاست‌گذاران و افزایش پرشتاب تقاضا در بخش‌های مربوط به شبکه برق، صنایع دفاعی و زیرساخت‌های مرتبط با هوش مصنوعی (AI) تشدید نیز خواهد شد.

ظهور کسری

عرضه و تقاضا در بازار مس برای سال ۲۰۲۵ تعادل نسبی داشت؛ به این معنی که تولید مس فرآوری‌شده با مصرف برابری می‌کرد. مطابق ارقام برآوردی، در سال جاری عرضه مس حدود ۳.۴ درصد و مصرف آن ۳ درصد افزایش داشت. با این حال، در حال حاضر عرضه مس اختلالی شدید را تجربه می‌کند و واحدهای ذوب مس جهان با عرضه محدودتر سنگ مس مواجه هستند. از این منظر، احتمالاً در سال ۲۰۲۶ مقادیری از کسری در بازار مشهود خواهد بود.

تقاضای مس رو به فزونی است؛ چرا که مس نقش عمده‌ای در زنجیره تولید خودروهای برقی، انرژی تجدیدپذیر و مراکز داده مرتبط با هوش مصنوعی بر عهده دارد. به‌عنوان مثال، تولید یک خودروی برقی معمولاً حدود چهار برابر بیشتر از یک خودروی دارای موتور احتراق داخلی، مس نیاز دارد. باید توجه داشت که علیرغم رکود بخش املاک در چین و کاهش تقاضای مس مرتبط با ساخت و ساز در این کشور، کماکان تقاضای مس چین، به‌عنوان یک بازار مهم، در مجموع افزایشی است. این تقاضای افزایشی عمدتاً به‌دلیل رشد چشمگیر در تولید خودروهای برقی و توسعه فزاینده زیرساخت‌های انرژی تجدیدپذیر در چین مشاهده می‌شود.

شایان ذکر است که درصدهای کوچک‌تر رشد تقاضای مس در چین، اکنون با ضریبی فزاینده خودنمایی خواهند کرد. به‌عنوان مقایسه، باید اشاره کرد که رشد تقاضای نزدیک به ۷ درصدی در سال ۲۰۱۱، به‌معنای افزایش کمتر از ۰.۵ میلیون تنی در تقاضای مس چین بود و رشد تقاضای حدود ۴ درصدی در سال ۲۰۲۴ به معنای افزوده شدن نزدیک به ۰.۶ میلیون تن تقاضای مس در چین است. از این منظر، توجه به درصد رشد تقاضا گمراه‌کننده است.

بازیگران کلیدی

کشور شیلی همچنان بزرگ‌ترین تولیدکننده مس خام است و در سال ۲۰۲۴، ۲۴ درصد از استخراج مس جهان را سامان داده است. در حقیقت، قاره آمریکا به تنهایی نزدیک به نیمی از عرضه معدنی مس جهان را تأمین می‌کند. اندونزی و جمهوری دموکراتیک کنگو نیز سهم‌های قابل توجهی در عرضه مس معدنی موردنیاز بازارهای جهانی دارند.

چین بزرگ‌ترین تولیدکننده مس معدنی در آسیا است و به‌طور مستقل، حدود ۱۰ درصد از عرضه جهانی را به خود اختصاص می‌دهد. با این وجود، با احتساب سرمایه‌گذاری‌های خارجی چین در حوزه مس، به‌ویژه در آفریقا و آمریکای لاتین، سهم چین در بازار جهانی مس به حدود ۲۰ درصد از کل عرضه معدنی در جهان می‌رسد.

از طرف دیگر، باید توجه داشت که چین بر زنجیره ذوب و فرآوری مس تسلط بیشتری دارد. براساس آمار، در سال ۲۰۲۴ چین به‌ترتیب ۵۱ درصد و ۴۵ درصد از فعالیت‌های ذوب و فرآوری مس را انجام داده است. صرف نظر از چین، فعالیت فرآوری در سایر مناطق جهان ماهیتی به نسبت پراکنده دارد و شیلی به‌عنوان دومین کشور تولیدکننده فرآورده مس در جهان، تنها معادل ۷ درصد از تولید را به خود اختصاص داده است.

چشم‌انداز

در مجموع، به نظر می‌رسد که در سال ۲۰۲۶ ناترازی عرضه و تقاضا و کسری در بازار مس فرآوری‌شده اجتناب ناپذیر باشد و متاثر از همین ناترازی، قیمت‌ها در سطوح بالا باقی بمانند. در عین حال و علیرغم اینکه با تداوم روندهای کنونی بازار جهانی مس در دهه ۲۰۳۰ به سمت شکلی از کسری ساختاری حرکت خواهد کرد، بروز یک کسری شدید در کوتاه‌مدت بعید است.

منبع: موسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی